Заман ауғанда иттер қара қасқа болады.
«Заман ауғанда иттер қара қасқа болады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — уақыт өзгергенде, бұрынғы таныс нәрсенің өзі басқаша көрінеді. Астарлы мағынасы — заман ауысса, адамдардың мінезі, талғамы, құндылығы да өзгереді; бұрын сирек немесе жат көрінген нәрсе қалыптыға айналуы мүмкін. Яғни уақыттың ықпалы күшті, сол себепті кісі заман ағымын түсініп, соған бейімделе білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «иттер» — жай ғана жануар емес, қоғамдағы көзқарас пен түсініктің өзгеруін бейнелейтін образ. «Қара қасқа» — бұрын ерекше, оғаш не күтпеген сипаттың белгісі ретінде қолданылған. Осы арқылы халық: «заман бұзылса не өзгерсе, бір кезде жат көрінген нәрсе де үйреншікті болып кетеді» деген ойды тұспалдап жеткізеді. Сөздің астарында уақыттың адамға да, ортаға да әсері бар деген байқағыштық жатыр.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал жаңа үрдіс пен өзгеріске қатысты айтылады. Мысалы, бұрын үлкендер «телефонмен жұмыс істеу қиын» десе, қазір сол телефонмен оқу да, сауда да, банк ісі де жасалып отыр. Демек, заман өзгерген сайын адам да ой-пікірін жаңартып отыруы қажет.