Ілгері басар жасты
Кертартпа кәрі қайтарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жастардың табиғаты алға ұмтылғыш, жаңалыққа құмар, іске бейім болатынын айтады. Ал кертартпа, яғни жаңашылдықты қабылдамайтын, ескі ойдан шықпайтын кәрі адам сол ілгерілеуді тежейді. Мұндағы астарлы мағына — бір іске ілгері басу үшін жасампаздық, батыл ой керек, ал орынсыз тар көзқарас дамуға кедергі болады. Мақал жас пен кәрінің жасына емес, мінезі мен ой-өрісіне баға береді.
Образдар мен теңеулер
«Ілгері басу» — өмірде, ойда, еңбекте алға жүрудің белгісі. «Жас» — серпін, үміт, жаңару символы. «Кертартпа кәрі» — жасы үлкен адамның бәрі емес, қайта өзгеріске қарсы, тоқырауға бейім ескі көзқарастың бейнесі. «Қайтарады» сөзі алға шыққан істі кері бұру, бөгету мағынасын білдіреді. Осылайша мақал қозғалыс пен тоқырауды қарама-қарсы қояды.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл сөзді жаңа идеяны қолдамай, «бұрынғыдай болсын» деп тұратын адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, жұмыс орнында жас маман жаңа технология енгізгісі келеді, бірақ ескі әдіске жабысып алған басшы оны тежейді. Сонда осы мақал дәл келеді.
Kertartpa kári qaıtarady.