Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
306.1K
Қаралым
252
Орташа
Сұрыптау:
Достыққа достық - қарыз іс,
Дұшпаныңа әділ бол.
Дұшпаныңа әділ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қарым-қатынасындағы әділет пен жауапкершілікті үйретеді. Досқа жасаған жақсылықтың ө...
Ашу үстінде ант жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** Ашу қысқанда адам сабырын жоғалтады, сондықтан сол сәтте айтылған сөзге де, берілген антқа да сені...
Екі үйдің қонағы
Емексіп жүріп аш қалар.
Емексіп жүріп аш қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйде де, екінші үйде де толық отырып тамақ ішпей, қонақ болып жүре...
Сөз - ойдың көрінісі.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - ойдың көрінісі» деген мақал адамның ішкі дүниесі айтқан сөзінен байқалатынын білдіреді. Яғн...
Санаулы сөз салмақты.
**Негізгі мағынасы** Санаулы, ойланылып айтылған сөздің жөні бөлек, салмағы болады. Адам көп сөйлей бермей, аз да болса...
Асыға айтсаң да, асыра айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз сөйлегенде асыққанмен, шындықтан аттап кетпеу керегін білдіреді. Яғни ойыңды тез жет...
Ойламаған ми сасиды,
Ақпаған су сасиды.
Ақпаған су сасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойсыз, әрекетсіз қалса, іші пісіп, рухани да, ақыл-ой жағынан да әлсірейтінін біл...
Әр заманда бір көреген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр дәуірде елдің алдына түсіп, алдағыны аңғаратын, жол көрсете білетін...
Жау жеңетін жігітті,
Жарағынан таниды.
Дау жеңетін жігітті
Талабынан таниды.
Жарағынан таниды.
Дау жеңетін жігітті
Талабынан таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз жігіттің кім екенін оның сөзінен емес, ісінен тануға болатынын айтады. Жауға қарсы...
Шын би сөзіне бағады,
Сұм би көзіне бағады.
Сұм би көзіне бағады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз бидің әділдікке, ақиқатқа сүйеніп шешім айтатынын білдіреді. Ал сұм, пиғылы бұзық б...
Әр астың өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр астың өз орны бар деген мақал әр нәрсенің, әр істің, әр адамның да өз реті мен лайықты орны бола...
Жастық көкке,
Кәрілік жерге қаратады.
Кәрілік жерге қаратады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас кезі мен кәрілік шағын салыстырады. Жастық шақта адам алысқа ұмтылып, биік м...
Көңіл жақсы болмағы,
Өмірдің жақсы болғаны.
Өмірдің жақсы болғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі көңіл күйі өмірді қабылдауына тікелей әсер ететінін айтады. Тура мағынасында...
Шешілмеген шиені
Тырнақ шешпес, тіл шешер.
Тырнақ шешпес, тіл шешер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйінделіп, шешілмей тұрған шиді тырнақпен аша алмайсың, оны тілмен, яғ...
Тасты тас қозғайды.
**Негізгі мағынасы** «Тасты тас қозғайды» деген мақалдың тура мағынасы — ауыр тасты басқа тас ғана жылжыта алады. Астарл...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.