«Бұлдыр білген бүлдірер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бір нәрсені анық емес, шала-шарпы білген адам іске кіріссе, оны түзеудің орнына бұзып алады. Мақал жартылай білімнің қаупін көрсетеді: мүлде білмейтін кісі сақтанып, сұрап барып қолға алады, ал «білемін» деп ойлайтын, бірақ бұлдыр білетін адам батыл кіріседі де, қате жібереді. Бұл сөз үстірт білімге сенбеуге, ісің туралы түсінігіңнің анық па, жоқ па екенін тексеруге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Бұлдыр — алыстағы нәрсе тұман арасынан көрінгендей күңгірт, анық емес көрініс. Сағым астындағы жол бұлдыр көрінеді: бар секілді, бірақ нақ қай жерде екені белгісіз. Білім де сондай болуы мүмкін: сұлбасы бар, ұсағы жоқ. Мақалда «бұлдыр» мен «бүлдірер» сөздері дыбысы жағынан жақын; осы үндестік күңгірт білім мен бүлінген іс арасындағы байланысты құлаққа ұстатады. Үш сөзден тұратын қысқа құрылым оны есте сақтауды жеңілдетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Көбіне шала үйреніп, бірден үлкен іске кіріскен адамға ескерту ретінде айтылады: шебер шәкіртіне, әке баласына, тәжірибелі маман жаңадан келгенге. Үні салмақты, кейде қатаң. Біреуді мазақтау үшін емес, әлі ерте екенін ескерту үшін қолданған жөн. Мысал: «Электрді өзің жөндейін деп пе едің? Бұлдыр білген бүлдірер, шеберді шақыр».
Қолданылу жағдаяттары
— Көлік жөндейтін шеберханада шәкірт қозғалтқышты өз бетімен ашпақ болады; ұстазы тоқтатып, алдымен сызбаны бірге қарауды ұсынады.
— Көрші әйел біреуден естіген ем-домды балаға қолданбақ болады; ауылдың фельдшері оған мақалды айтып, дәрігерге көрсетуге кеңес береді.