Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.9K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Артық сөйле, кем сөйле,
Таразыдай тең сөйле.
Таразыдай тең сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен айтуға үйретеді. Тура мағынасында «артық сөйлеме, кем сөйлеме» деп, сөйлеу...
Көн құрысса, қалыбына барады,
Көпке түскен іс анығына барады.
Көпке түскен іс анығына барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі, көн болған зат иіліп-бүксе де, қайтадан өз қалпына келе алады де...
Адам көзі - таразы.
**Негізгі мағынасы** «Адам көзі - таразы» деген мақал адамның көзқарасы, байқауы мен ішкі бағамы көп нәрсені дәл өлшей а...
Мұртқа өкпелеп жүргенде сақал шықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсеге өкпелеп, ренішін ұзақ сақтап жүргенде, сол аралықта жағдайдың өзгеріп...
Жона бергеннің жұқарар кезі,
Соза бергеннің үзілер кезі.
Соза бергеннің үзілер кезі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта жона берсең, ол жұқарып, ақыры тозады; ал соза...
Аз сөйлесең де, саз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп сөйлемей, сөзді орнымен айту. Астарлы мағынасы — адам әр сөзін ойл...
Көңілім келсе, көлдеймін,
Көңілім келмесе, шөлдеймін.
Көңілім келмесе, шөлдеймін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңіл күйі мен ішкі сезімі мінез-құлқына тікелей әсер ететінін білдіреді. Көңілі...
Шындық бар жерде,
Өтірік байқап жүреді.
Шындық жоқ жерде
Шіреніп, шайқап жүреді.
Өтірік байқап жүреді.
Шындық жоқ жерде
Шіреніп, шайқап жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындық бар ортада өтіріктің еркінсімей, үнемі сақтанып жүретінін айтады. Себебі ақиқат ба...
Бақ келсе аспа,
Сыр келсе саспа.
Сыр келсе саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бақ пен қиындықтың екеуіне де сабырмен қарауды үйретеді. «Бақ келсе аспа» дегені —...
Ақылсыз би болмас,
Сәулесіз үй болмас.
Сәулесіз үй болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ақылы жоқ адам би бола алмайды, ал жарығы жоқ үй тіршілікке қол...
Көп тепкен жерден көл шығады.
**Негізгі мағынасы** Көп тепкен жерден көл шығады деген мақал бір нәрсенің қайта-қайта, көп күшпен әсер етілуі нәтижесін...
Тіл - ақылдың өлшемі.
**Негізгі мағынасы** Тіл адамның ішкі ойын, білімін, тәрбиесін және парасатын танытады. Адам сөйлеген сөзінен-ақ оның ақ...
Таста тамыр жоқ,
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тас та, тасбақа да, су да табиғат заңына сай өзіне тән болмысынан айры...
Пәлен жерде алтын бар,
Іздеп барсаң, бақыр да жоқ.
Іздеп барсаң, бақыр да жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиялға ермей, шындықты дұрыс бағалауға шақырады. Тура мағынасы: «алыста бір жерде...
Есепсіздің есесі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Есепсіз, яғни ойланбай, мөлшер мен тәртіпті сақтамай істеген адамның ақыры шығынға ұшырайтынын білд...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.