Түйе торы болмас,
Сиыр шабдар болмас.
«Түйе торы болмас, Сиыр шабдар болмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе ешқашан торы түске, сиыр шабдар түске енбейді. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз табиғаты, өз болмысы бар, оны өзгерту қиын. Яғни адамды да, істі де, затты да шын мәнінде жаратылысына сай тану керек. Кейде біреуден оның табиғатына жат қасиет күтсек, күткеніміз орындалмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе мен сиыр — халыққа таныс, күнделікті тіршіліктегі мал. «Торы» мен «шабдар» — жылқыға тән түстер, сондықтан бұл сөздер арқылы мақал бір затқа екінші заттың белгісі жүрмейтінін көрсетеді. Образ өте қарапайым, бірақ ойы терең: бөтен сипат жабыспайды, болмыс қолдан өзгермейді деген түйін береді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бір адамның мінезін, әдетін немесе қабілетін орынсыз өзгерткісі келгенде айтылады. Мысалы, сабырсыз адамнан бір күнде өте байсалды, байыпты мінез күту — түйеден торы, сиырдан шабдар сұрағанмен бірдей. Сондықтан адамдардың табиғатын түсініп, шынайы болмысын қабылдай білу керек.
Sıyr shabdar bolmas.