Түлкіні құрылған қақпан ұстамайды,
Құруын тапқан ұстайды.
«Түлкіні құрылған қақпан ұстамайды, Құруын тапқан ұстайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түлкі сияқты айлакер аңды кез келген қақпан ұстай бермейді; оны тек дұрыс құрып, орнын дәл тапқан адам ғана ұстайды. Астарлы мағынасы — айлакер, қулыққа жақын, қапы жібермейтін адамды ұстап алу үшін жай әрекет емес, ақыл, есеп, сақтық және шеберлік керек. Яғни, кез келген істің нәтижесі дайын құралға емес, оны қалай қолдана білгенге байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түлкі» — айлакер, қу, оңайлықпен қолға түспейтін адамға не жағдайға ұқсатылған образ. «Қақпан» — қарсы амал, айлаға қарсы жасалған шара. «Құруын табу» — істің дәл тәсілін, дұрыс жолын, орнын білу дегенді білдіреді. Сондықтан мақал ақылмен істелген әрекет қана нәтижелі болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұрыны ұстау, өтірікті әшкерелеу, не күрделі мәселені шешу кезінде қолданылады. Мысалы, интернеттегі алаяқтарды жай ғана ескерту арқылы емес, олардың тәсілін зерттеп, дәлел жинап, жүйелі әрекетпен ғана әшкерелеуге болады. Демек, айлакерге қарсы айла емес, ойлы, дәл шешім қажет.
Qurýyn tapqan ustaıdy.