Тырнақ астынан кір іздеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің ісінен, сөзінен немесе мінезінен әйтеуір мін табуға, қасақана кінә іздеуге құмар адамды сипаттайды. Тура мағынасында тырнақтың астынан кір іздеу мүмкін емес нәрсе сияқты көрінгенімен, астарлы мағынасы — ең ұсақ кемшілікті де үлкейтіп, басқаға жала жабу, орынсыз сынау.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тырнақ» — өте кішкентай, таза болуы тиіс нәрсе, ал «астынан кір іздеу» — жоқ жерден кір, дақ табуға тырысу. Бұл образ адамның шектен тыс ұсақшылдығын, күмәншілдігін және біреуді әдейі төмендеткісі келетін пиғылын әшкерелейді. Қазақ түсінігінде мұндай мінез жаман қасиет саналады, өйткені ол татулықты бұзады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында не әлеуметтік желіде біреудің кемшілігін ғана көріп, жақсы жағын елемейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, әріптесің істі уақытында бітірсе де, бір ұсақ қателігін желеу етіп, оны қайта-қайта сынай берсең, сен «тырнақ астынан кір іздеген» боласың. Мұндайда адам әділ болып, теріс мін іздеуден гөрі, дұрыс ниетпен бағалауды үйренуі керек.