Тұмылдырық таққан бұзаудай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тұмылдырық таққан бұзаудай» деген мақал тура мағынасында — мұрнына тұмылдырық салынған бұзау сияқты, еркін қимылдай алмайтын күйді білдіреді. Астарлы мағынасында бұл адамға да, істің өзіне де шектеу қойылып, қыспақта, дәрменсіз халде қалған жағдайды суреттейді. Мұндайда адам өз ойынша әрекет ете алмайды, қарсыласуға да, ілгері жылжуға да шамасы келмей, бағынышты күй кешеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы басты образ — бұзау. Бұзау жас, әлсіз, жуас жануар ретінде алынған. Тұмылдырық оның еркін жеп-ішуіне, қозғалуына бөгет жасайды. Демек, бұл теңеу әлсіздікті, жасықтықты, еріксіздікті айқын көрсетеді. Халық мұндай бейнемен біреудің қол-аяғы байланып, үнсіз бағынған күйін әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл тіркес көбіне біреудің толық бақылауда, қатаң тәртіпте не қысымда жүргенін сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, жұмыста бастық әр қадамын бақылап, өз бетімен шешім қабылдатпаса, адамды «тұмылдырық таққан бұзаудай» деуге болады. Бұл сөз көбіне еркіндік жоқ, бастама жасауға мүмкіндік берілмеген жағдайда айтылады.