Тым биік болма,
Құлап сүйегің сынады.
Тым аласа болма,
Төбеңе әркім шығады.

Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға шектен шықпай, орта жолды ұстануды үйретеді. Тура мағынада «тым биік болсаң құлайсың, тым аласа болсаң үстіңе адамдар шығады» деп, биіктік пен аласадықты дене қалпы арқылы айтады. Астарлы мағынасы — өмірде де, мінезде де, қарым-қатынаста да шамаңды білу керек. Өте тәкәппар, шектен тыс жоғары көрінуге тырысқан адам опық жейді; ал өзін төмен ұстап, қадірін түсірген адамды өзгелер басынуы мүмкін. Сондықтан адамда намыс та, кішіпейілділік те, салмақ та қатар болғаны жөн.

Образдар мен теңеулер
Мұндағы «биік» — асқақтық, паңдық, шектен тыс өр көкіректік бейнесі. «Құлап сүйегің сынады» дегені — сондай мінездің ауыр салдары, беделдің түсуі, өкінішке ұрыну. Ал «аласа» — өз орнын білмеу, тым жасқаншақ болу, өз қадірін төмендету. «Төбеңе әркім шығады» деген тіркес — мұндай адамды өзгелер елемей, пайдаланып кететінін білдіреді. Яғни мақал адамдық өлшемді сақтауға шақырады.

Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл сөзді қызметте де, оқу мен достықта да қолдануға болады. Мысалы, бір адам өзін бәрінен жоғары қойып, әріптестерін менсінбесе, ұжымнан шеттеп қалады; ал үнемі өз пікірін қорғамай, келісе берсе, оны басқалар пайдаланып кетуі мүмкін. Сондықтан сабырлы, сыпайы, бірақ өз орнын білетін адам ең сыйлы болады.