Ет дәмділігін қойса,
Мен ұрлығымды қояр едім.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер ет өте дәмді, тәбетті ашатындай болса, ұры соны көріп, ұрлық жасауын тоқтатпайды дегендей мысқыл бар. Астарлы мағынасы: адамды теріс іске итермелейтін нәрсе кейде сыртқы қызықтыру, қызыққан құмарлық, нәпсі болады. Яғни «себепті өзгеден емес, өз мінезіңнен ізде» деген ой айтылады. Ұрлыққа ешқандай ақтау жоқ, бірақ мақал адам нәпсісінің әлсіздігін әжуалап көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ет дәмділігі» — көз тартар, қызықтырар нәрсенің бейнесі. Ал «ұрлығымды қояр едім» дегені — өзіндегі жаман әдетті тоқтату оңай еместігін кекесінмен білдіреді. Ет арқылы адамның құмарлығы, тойымсыздығы бейнеленген. Ұрлық — тек зат ұрлау емес, жалпы нәпсіге еріп, дұрыс жолдан тайу ұғымын да аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды орынсыз құмарлыққа, пайдакүнемдікке ермеуге шақыру үшін қолданылады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіден көрген қымбат затқа қызығып, қарызға батып алса, оған «ет дәмділігін қойса, мен ұрлығымды қояр едім» деп, нәпсінің адамды қалай жетелейтінін мысқылмен ескертуге болады.
Men urlyǵymdy qoıar edim.