Есекті мақтасаң да тұлпар болмас,
Жаманға жан баласы іңкәр болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреуді орынсыз асыра мақтау оның шын болмысын өзгерте алмайтынын айтады. Есекті қанша мақтасаң да, ол тұлпарға айналмайды; дәл сол сияқты, жаман мінезді адамды да мадақпен бірден жақсы адам қыла алмайсың. Астарлы мағынасы — адамның қадірі сөзбен емес, ісімен, мінезімен, тәрбиесімен өлшенеді. Жақсыны тану, жаманды айыра білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — әлсіз, қарапайым, шоқпар мінезді не шама-шарқы төмен жанның бейнесі. «Тұлпар» — жүйрік, бағалы, сұлу қасиетті адамға теңелген асыл образ. Яғни, мақал қарапайым мен асылды, төмен мінез бен жоғары қасиетті қарсы қояды. «Жаманға жан баласы іңкәр болмас» деген жол жаман адамның сөзі мен ісі айналасына сүйкімсіз екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жалған бедел мен бос мақтауға ермеу керегін ескертеді. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу өзін көп мақтаса да, егер ісі жауапсыз, сөзі өтірік болса, оған жұрт сенбейді. Демек, шынайы құрмет мақтаумен емес, адал әрекетпен келеді.
Jamanǵa jan balasy ińkár bolmas.