Етке тойғанның емі табылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аштықтың азабын көрмеген, қарны тоқ, барға тойып жүрген адамның қадірді сезіне бермейтінін білдіреді. Тура мағынасында, етке тойған адамға дәрі де, кеңес те жүрмейді: ол тоқтықтан туған бейқам күйде болады. Астарлы мағынасы — тоқшылық, молшылық адамды жалқаулыққа, мақтаншақтыққа не селқостыққа итермелеуі мүмкін. Яғни, адам бір нәрсенің қадірін оны жоғалтпайынша немесе жетіспеушілік көрмейінше толық түсінбейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ет» — мол дастарқанның, тоқшылықтың белгісі. «Тойған» сөзі адамның шектен тыс қанағаттанып, әрі қарай ізденбейтін күйін танытады. «Емі табылмайды» деген тіркес бейнелі түрде айтылған: тоқтықтан туған кердең мінезді түзету қиын деген ой бар. Яғни бұл жерде сырқат емес, рухани немқұрайлылық меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал еңбектің, қарапайым тіршіліктің бағасын білмейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, үнемі дайын дүниені пайдаланып өскен бала оқу мен еңбекке салғырт қарап, жауапкершілік алмай жүруі мүмкін. Сондай кезде үлкендер: «Етке тойғанның емі табылмайды» деп, тоқшылықтың адам мінезін бұзатынын ескертеді.