Жер туралы — 2-бет 99
Сұрыптау:
Жердің бақыты тайса,
Су сайға құлайды.
Су сайға құлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің берекесі кетсе, одан тарайтын игілік те төмендеп, өз арнасынан ауытқитынын білдіреді…
Жердің сәні - егін,
Ердің сәні - білім.
Ердің сәні - білім.
Негізгі мағынасы Жерді көркейтетін — егін, ал адамды көркейтетін — білім. Бос жатқан жер тақыр, жалаңаш көрінеді; оған…
Жер екеш жер де ауырады.
Негізгі мағынасы «Жер екеш жер де ауырады» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, бұл — астарлы сөз. Мұндағы ой: тіпті…
Жер - ел ырысы.
Негізгі мағынасы «Жер - ел ырысы» деген мақалдың тура мағынасы — жер халыққа ырыс-несібе беретін құтты қазына. Астарлы…
Жер зымыранса, дүние қараң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің құты кетіп, тозып, берекесі бұзылса, соның әсері бүкіл тіршілікке тарайтынын…
Күнде бір мақал
«Жер туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жері байдың елі бай.
Негізгі мағынасы Жері байдың елі бай деген мақалдың тура мағынасы — жері құнарлы, шөбі шүйгін, суы мол өлкенің…
Жеріне қарай астығы.
Негізгі мағынасы «Жеріне қарай астығы» деген мақал жердің құнары мен жағдайына қарай өнім де әртүрлі болатынын…
Жерін қорлаған жерленбей қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз жерін, елін, атамекенін қорлап, қадірлемеген адам ақырында қадірсіз…
Жер қазына,
Су - алтын,
Мал - байлық.
Су - алтын,
Мал - байлық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен судың, малдың адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Жер - қазына, су - гауһар.
Негізгі мағынасы «Жер - қазына, су - гауһар» деген мақалдың тура мағынасы — жер де, су да адам өмірі үшін аса бағалы…
Жер құнары - саз.
Негізгі мағынасы Жердің құнары, яғни өнім берер қуаты көбіне сазды, ылғалы мол топырақта болады деген ой айтылады. Тура…
Жер отты болса, мал сүтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің шөбі шүйгін, оты мол болса, мал жақсы жайылып, сүтті әрі күйлі болатынын білдіреді…
Жер сатып алмай тұрып суын сұра,
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қандай да бір нәрсені алмас бұрын, оның сыртқы көрінісіне емес, ішкі, өмірлік…
Жерсіз ел тұл,
Елсіз жер тұл.
Елсіз жер тұл.
Негізгі мағынасы Жерсіз елдің де, елсіз жердің де құны жоқ деген ой айтылады. Мұнда «жер» — тек топырақ емес, ата…
Жер тағдыры - ел тағдыры.
Негізгі мағынасы «Жер тағдыры — ел тағдыры» деген мақалдың тура мағынасы — жердің жай-күйі қандай болса, елдің де…
Жер таусыз, ел хансыз болмас.
Негізгі мағынасы «Жер таусыз, ел хансыз болмас» деген мақалдың тура мағынасы — әр жердің, әр елдің өз иесі, өз…
Жер - таусылмайтын қазына.
Негізгі мағынасы «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, оның…
Жер тойынбай ел тойынбайды.
Негізгі мағынасы «Жер тойынбай ел тойынбайды» деген мақалдың тура мағынасы — жерге дұрыс күтім жасалмай, одан мол өнім…
Жер шежіресі - ел шежіресі.
Негізгі мағынасы «Жер шежіресі – ел шежіресі» деген мақал туған жердің тарихы сол жерде өмір сүрген халықтың тағдырын…
Жер - ырыстың кіндігі,
Білім - ырыстың тізгіні.
Білім - ырыстың тізгіні.
Негізгі мағынасы Жер — ырыстың, молшылықтың ортасы, бастауы, ал білім — сол ырысты басқаратын тізгін. Жерден астық…
Жер - ырыстың кіндігі,
Еңбек - ырыстың қазығы.
Еңбек - ырыстың қазығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен еңбектің ырыс-берекенің басты көзі екенін айтады. Тура мағынасында, жер адамға өнім…
Жігіт - жерінде, жекен - көлінде.
Негізгі мағынасы Жігіт өз жерінде, жекен өз көлінде — жекен көлдің, батпақтың жағасында ғана өседі, құрғақ жерге шықса…
Кен байлық -
Кең байлық.
Кең байлық.
Негізгі мағынасы Жер астындағы кен — кең, мол байлық. Мақал кен және кең сөздерінің ұқсастығына құрылып, жер…
Кеудесі түкті Жер-ана,
Құт дарыт та, жарылқа.
Құт дарыт та, жарылқа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Жер-ананы тіршіліктің бастауы, ырыс пен несібенің көзі ретінде қастерлейді. «Кеудесі түкті»…
Көзіңді қалдыр -бұлақ көзін аша жүр,
Ізіңді қалдыр - жақсылық мұра шаша жүр,
Өзіңді қалдыр - бау өсіріп, жаса нұр.
Ізіңді қалдыр - жақсылық мұра шаша жүр,
Өзіңді қалдыр - бау өсіріп, жаса нұр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның артында пайдалы іс, ізгі өнеге қалдыру керек екенін айтады. Тура мағынасында бұлақ…
Көшпелі елдің қоры болғанша,
Егінші елдің зоры бол.
Егінші елдің зоры бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбек пен маңдай терді жоғары қояды. Тура мағынасында көшіп-қонып күн көрген елдің қоры…
Күн - күйеу, жер - қалыңдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғат пен жердің өзара жарасымын бейнелейді. Тура мағынасында күн мен жердің байланысы…
Қара жерге халық ие.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жердің үстінде халық өмір сүріп, оны игеріп, пайдаланып отыр деген ойды…
Қара жерді жамандама -
қайтып сонда барарсың;
қайтып сонда барарсың;
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды жерге, яғни өмірдің түп негізіне құрметпен қарауға үндейді. Тура мағынасында қара…
Қара жердің қадірін,
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен аттың қадірін соларға күнде мұқтаж болып жүрген, тіршілігі соған байланып отырған…
Құстың қонар жерін су білер,
Мал қонысын ну білер.
Мал қонысын ну білер.
Негізгі мағынасы Құс қай жерге қонатынын су шешеді, мал қай жерге қоныстанатынын ну шешеді: құс суы бар көлге, мал шөбі…
Қыстағы қар, жаздағы жаңбыр,
Жерге жауған нұр.
Жерге жауған нұр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыста жауған қар мен жазда жауған жаңбырды жерге түскен береке, ырыс деп бағалайды. Тура…
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жаздағы…
Лашын құсқа әуе қадірлі,
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Жүйрік атқа дала қадірлі,
Ата-анаға бала қадірлі.
Негізгі мағынасы Лашынға кең аспан, жүйрік атқа ұшы-қиырсыз дала қандай қымбат болса, ата-анаға баласы сондай қымбат…
Мақтаның анасы - жер,
Атасы - су.
Атасы - су.
Негізгі мағынасы Бұл мақал мақта да, жалпы егін мен өсімдік атаулы да жер мен суға тәуелді екенін білдіреді. Тура…
Мал - баласы, жер - анасы.
Негізгі мағынасы «Мал - баласы, жер - анасы» деген мақал қазақтың мал шаруашылығына сүйенген өмір салтын танытады…
Малды жерден сұра,
Не аққан терден сұра.
Не аққан терден сұра.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: малдың, ырыс-несібенің, байлықтың өзі жерден өсіп-өнбейді, оған адам еңбегі…
Мал семіз болса, төл егіз,
Жер семіз болса, дән егіз.
Жер семіз болса, дән егіз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мал дұрыс бағып-күтілсе, семіз болады да, көбейіп, төлдеп-өседі; жер…
Малы жоқ деп ерден түңілме,
Шөбі жоқ деп жерден түңілме.
Шөбі жоқ деп жерден түңілме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды барға қанағат етіп, жоққа бола үмітін үзбеуге шақырады. Тура мағынасында: малы жоқ…
Орман - жер сәулеті.
Негізгі мағынасы Орман — жердің көркі, сәні, ажары деген ойды білдіреді. Тура мағынасында орман жер бетін жасыл желекке…