Мал семіз болса, төл егіз,
Жер семіз болса, дән егіз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мал дұрыс бағып-күтілсе, семіз болады да, көбейіп, төлдеп-өседі; жер құнарлы болса, одан алынатын өнім де молаяды. Астарлы мағынасы — береке мен молшылықтың негізі күтімде, еңбек пен жағдайдың түзулігінде. Яғни қай істің де нәтижесі оның сапасына, қамқорлыққа және дұрыс пайдаланылуына байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тіршілік көзі, шаруаның ырысы; «семіз» сөзі оның тоқ, күйлі, күтімді екенін білдіреді. «Төл егіз» дегені — берекенің артуы, өсімнің молаюы. Ал «жер семіз» деген тіркес құнарлы, шүйгін, өнімді топырақты меңзейді. «Дән егіз» — егіннің қалың шығып, несібенің көбейгенін бейнелейді. Демек, малдың семіздігі мен жердің құнарлылығы — ырыс пен табыстың символы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: адам өз ісіне ұқыптылықпен қараса, нәтиже де жақсы болады. Мысалы, фермер малды дұрыс азықтандырып, жерді тыңайтып күтсе, сүт те, өнім де көбейеді. Сол сияқты оқу, жұмыс, бизнес сияқты салаларда да сапалы дайындық пен тұрақты еңбек жақсы табыс әкеледі.
Jer semiz bolsa, dán egiz.