Күн - күйеу, жер - қалыңдық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал табиғат пен жердің өзара жарасымын бейнелейді. Тура мағынасында күн мен жердің байланысы айтылғанымен, астарында күннің жылуы жерді қыздырып, өсімдікке, тіршілікке нәр беретін құбылыс жатыр. Яғни, күн мен жердің үйлесімі өмірдің бастауын, тіршіліктің жалғасуын көрсетеді. Халық бұл арқылы табиғаттағы әр құбылыстың бір-бірімен тығыз байланысты екенін ұғындырған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күн - күйеу» дегені — күш, жылу, жан беру, ал «жер - қалыңдық» дегені — нәр алып, өсіп-өнетін, құт-береке сыйлайтын мекен деген бейнелі ұғым. Күйеу мен қалыңдықтың қосылуы сияқты, күн мен жердің табысуы да жаңа өмірдің, өнімнің, берекенің символы болып тұр. Бұл — табиғаттың адам өміріне ұқсатып суреттелген әсем теңеуі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жердің құнарын, күннің пайдасын, табиғатқа дұрыс қараудың маңызын түсіндіруде қолданылады. Мысалы, егінші көктемде күн көзінің мол түсуін күтіп, жерді уақытында баптайды, себебі жылу мен ылғалдың үйлесімі жақсы өнім береді. Сондықтан мақал табиғат заңын, еңбек пен күтімнің нәтижесін еске салады.