Жер - қазына, су - гауһар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жер - қазына, су - гауһар» деген мақалдың тура мағынасы — жер де, су да адам өмірі үшін аса бағалы байлық. Жер болмаса, егін өсіп, мал жайылмайды; су болмаса, тіршілік те тоқтайды. Астарлы мағынасы — табиғаттағы осы екі игілікті алтыннан да қымбат санау керек. Халық жерді ырыс пен несібенің, ал суды өмір мен берекенің көзі деп түсінеді. Сондықтан бұл мақал адамды табиғатты аялауға, жер мен судың қадірін білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қазына» сөзі жердің мол пайда әкелетін байлық екенін білдіреді. Ал «гауһар» — өте қымбат, сирек кездесетін асыл тас. Су гауһарға теңелуі оның бағасы жоғары екенін, онсыз тіршілік жоқ екенін көрсетеді. Яғни, халық жер мен суды тек шаруашылық құралы емес, өмірдің тірегі ретінде бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал экологияны қорғау, суды үнемдеу, жерді ластамау сияқты мәселелерде өте өзекті. Мысалы, ауыл шаруашылығында тамшылатып суару енгізу — судың қадірін біліп, оны ысырап етпеудің нақты көрінісі. Осылайша мақал табиғат байлығын сақтауға үндейді.