Жер туралы 99
Жер туралы мақал-мәтелдер туған өлке, еңбек, құт-береке жайлы даналықты жинақтайды.
99
Мақал-мәтел
32.2K
Қаралым
325
Орташа
Сұрыптау:
Жер байдікі, су сайдікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жердің иесі бар, судың да өз арнасы, өз жолы бар. Астарлы мағынасы: әр...
Жер сатып алмай тұрып суын сұра,
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қандай да бір нәрсені алмас бұрын, оның сыртқы көрінісіне емес, ішкі, өмірлік жағд...
Атадан мал қалғанша ,тал қалсын.
**Негізгі мағынасы** Атадан қалған малдың бәрі бір күнде таусылып, ұрпаққа ұзақ пайда бермеуі мүмкін. Ал тал — өссе, көл...
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
**Негізгі мағынасы** Ақыл да, жер де — сарқылмас байлық. Ақылдың шегі жоқ: оны қанша қолдансаң да, қанша үйренсең де аза...
Туған жер-алтын бесік.
**Негізгі мағынасы** Туған жер – адам үшін ең қымбат, ең қадірлі мекен. Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, әркімнің дүн...
Жерсіз ел тұл,
Елсіз жер тұл.
Елсіз жер тұл.
**Негізгі мағынасы** Жерсіз елдің де, елсіз жердің де құны жоқ деген ой айтылады. Мұнда «жер» — тек топырақ емес, ата қо...
Ел жасымен көрікті,
Тау тасымен көрікті,
Аяқ асымен көрікті.
Тау тасымен көрікті,
Аяқ асымен көрікті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық сәні, мәні болатынын айтады. Елдің көркі — жас ұрпақ, себебі жас...
Жер екеш жер де ауырады.
**Негізгі мағынасы** «Жер екеш жер де ауырады» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, бұл — астарлы сөз. Мұндағы ой: тіпті жа...
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
Жер дақылымен бай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын байлығы мал-мүлікпен ғана өлшенбейтінін айтады. Адамды бай ететін — ақыл, пар...
Ақ қар болса, ақ нан көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста қар қалың, аппақ болып жауса, жер ылғалға қанып, көктемде егін жа...
Түгін тартса, түбінен май шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір түп шөптің не бір нәрсенің түгін тартсаң да, түбінен май сияқты мо...
Мал - баласы, жер - анасы.
**Негізгі мағынасы** «Мал - баласы, жер - анасы» деген мақал қазақтың мал шаруашылығына сүйенген өмір салтын танытады....
Жер таусыз, ел хансыз болмас.
**Негізгі мағынасы** «Жер таусыз, ел хансыз болмас» деген мақалдың тура мағынасы — әр жердің, әр елдің өз иесі, өз басқ...
Туған жерде пайда бар,
Өз жеріңдей қайда бар?
Өз жеріңдей қайда бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жердің қадірін жоғары қояды. Адам қайда жүрсе де, өз өскен өлкесінің орны бөлек еке...
Даланың көркі - ағаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кең далаға сән беріп, оны көрікті ететін нәрсенің бірі ағаш екені. Аст...
Ең көп оқылған
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өсед...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
**Негізгі мағынасы** Туған жер адамның жан дүниесіне ыстық әрі қымбат. Бұл мақалдың тура мағынасы — туған жердің ауасы д...
Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жазда...
«Жер туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы жердің қасиеті, туған өлкенің қадірі және елге деген сүйіспеншілік туралы ойды өрнектейді. Бұл топтамада жер — ырыс, құт, тіршілік көзі, ал оны қорғау мен бағалау — әр адамның парызы ретінде айтылады.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.
Мақал-мәтелдерде жер мен еңбек егіз ұғым болып келеді: егін егу, мал бағу, қоныс таңдау, табиғатты аялау секілді тіршілік заңдылықтары қысқа да нұсқа жеткізіледі. Осы категориядағы нақыл сөздер жас ұрпақты отаншылдыққа, еңбекқорлыққа, жер-суын қастерлеуге тәрбиелейді.