Жер таусыз, ел хансыз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жер таусыз, ел хансыз болмас» деген мақалдың тура мағынасы — әр жердің, әр елдің өз иесі, өз басқарушысы болады. Астарлы мағынасы — қоғамда тәртіп пен жауапкершілік болуы керек, өйткені басшысыз елдің бағыты бұзылады, ал иесіз жер күтімсіз қалып, берекесі қашады. Бұл мақал ел басқарудың, жерді қорғаудың және ортақ іске жауапты адамның қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — тек топырақ емес, туған өлке, қоныс, елдің ырысы мен тіршілігінің негізі. «Таусыз» сөзі жердің бос, қараусыз қалмайтынын меңзейді. Ал «хан» — қазіргі тілмен айтқанда басшы, елдің тізгінін ұстайтын тұлға. Хан бейнесі тәртіп, бірлік, әділдік пен бағыт-бағдарды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды ұйымға, ауылға не мемлекетке жауапты адам керек екенін айтқанда қолдануға болады. Мысалы, бір мекемеде жетекші ұзақ уақыт болмай, жұмыс тоқырап қалса, адамдар: «Жер таусыз, ел хансыз болмас» деп, басшының маңызын еске салады. Бұл сөз жауапкершілік пен басқарудың қажет екенін ұқтырады.