Қара жердің қадірін,
Ойда, қырда сарт білер.
Керқұланның қадірін,
Ойда, қырда қақ білер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жер мен аттың қадірін соларға күнде мұқтаж болып жүрген, тіршілігі соған байланып отырған адам ғана терең түсінетінін айтады. «Қара жер» — елдің ырысы, еңбек пен тіршіліктің негізі. Ал «керқұлан» — жүйрік ат, жолдас әрі көлік, көшпелі өмірдің сенімді серігі. Тура мағынасында жердің де, аттың да бағасы оның пайдасымен өлшенеді. Астарлы мағынасы — кез келген нәрсенің шын қадірі оны қажет еткенде білінеді, ал сырттан қараған адам оның салмағын толық сезе бермейді.
Образдар мен теңеулер
«Қара жер» — тек топырақ емес, тіршіліктің бесігі, береке мен несібенің символы. «Ойда, қырда» дегені — кең даладағы ел өмірін, барлық жерде еңбек пен тұрмыстың ортақтығын көрсетеді. «Сарт» пен «қақ» сөздері — білетін адам, шын танитын жан деген ұғымда қолданылып, қадірді сөзбен емес, тәжірибемен ұғатындарды білдіреді. «Керқұлан» — жүйрік, төзімді, бағалы аттың бейнесі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де еңбек, жер, техника, уақыт сияқты нәрселердің бағасын білуге байланысты қолдануға болады. Мысалы, ауылда өскен адам жердің құнарын, қалада тұрып дала еңбегін көрмеген жаннан жақсырақ түсінеді. Сол сияқты көлік істемей қалса, адам оның күнделікті өмірдегі қаншалық маңызды екенін бірден сезеді.
Oıda, qyrda sart biler.
Kerqulannyń qadirin,
Oıda, qyrda qaq biler.