Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Айран сұрай келіп,
Шелегіңді жасырма.
Шелегіңді жасырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсе сұрап келіп, өз мүддеңді жасырып қалма, ниетіңді ашық айт дегенді білдіреді. Т...
Соқырға таяқ ұстатқандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі өте анық, айқын, еш күмәнсіз түсіндіруді білдіреді. Тура мағынасында — көзі көрм...
Түймедейді түйедей етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ нәрсені үлкейтіп көрсету, болмашыны үлкен қылып айту дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Сырқат - тән жарасы,
Қайғы - жан жарасы.
Қайғы - жан жарасы.
**Негізгі мағынасы** Сырқат адамның тәніне түсетін жара, ал қайғы адамның ішкі дүниесін, жүрегін ауыртатын жара ретінде...
Ұрлық түбі - қорлық.
**Негізгі мағынасы** Ұрлық жасау адамды ешқашан жақсылыққа жеткізбейді. Басында пайда сияқты көрінгенімен, соңы ұятқа, ж...
Арық малдың жілігі татымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арық, күтімі нашар малдың жілігі де мардымды болмайды, етке де, асқа д...
Қаталдық қартайтады,
Күлкі көркейтеді.
Күлкі көркейтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің бет-бейнесі туралы айтады. Тура мағынада қатал, суық, ашулы адамның жүзі д...
Ағаш тамырымен, адам досымен мықты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ағаштың жерге терең сіңген тамыры оны құлатпай, нәр беріп тұрады. Адам...
Ана сүтімен бітпеген қасиет
Тана сүтімен сіңбейді.
Тана сүтімен сіңбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға туа бітетін не ерте жастан бойға сіңетін қасиет кейін оңай өзгермейтінін білдіреді...
Бетеге кетеді, бел қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бетегелі шөп өсіп, мезгілі келгенде қурап кетеді, ал бел, яғни жердің ө...
Аздың азаншысы болғанша,
Көптің қазаншысы бол.
Көптің қазаншысы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана адамның басшысы, маңайын жүргізген жетекшісі болғаннан гөрі, кө...
Малдының беті жарық,
Малсыздың беті шарық.
Малсыздың беті шарық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малы бар адамның жүзі жарық, яғни тұрмысы түзулі, көңілі орнықты деген...
Қыздың тамағы қылдай.
**Негізгі мағынасы** «Қыздың тамағы қылдай» деген мақал қыз баланың нәзік, ұқыпты, арықтау, сымбатты болып келуін меңзе...
Жақсы - жаныңа жолдас,
Жаман - малыңа жолдас.
Жаман - малыңа жолдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға серік болатын жан мен пайда үшін ғана жанасатын адамның айырмасын көрсетеді. Жақсы...
Қисық қабырғадан қыңыр адам қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында адамның қабырғасы қисық болса, денеге қалай ыңғайсыздық тудырса, қыңыр,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.