Иттің боғы дәрі болса, дарияға тышады.

Негізгі мағынасы

Мақалдың мағынасы: күнде аяқ астында жататын ең арзан нәрсе де керек болған сәтте табылмай қалады. Иттің боғы — ешкімге керегі жоқ, жерде шашылып жатқан нәрсе. Бірақ сол дәрі болып, іздей бастасаң, ит те оны жасырып, дарияға барып тышатындай, қайдан табарыңды білмейсің. Мақал адамның мұқтаждығы мен заттың қолжетімділігі арасындағы осы бір қырсық заңдылықты әзілмен айтады. Сонымен қатар ол қытымыр адамға да айтылады: ондайдан ең арзан нәрсені сұрасаң да, керек екенін білген соң бере қоймайды.

Образдар мен теңеулер

«Иттің боғы» — ең құнсыз, жиіркенішті нәрсенің бейнесі, «дәрі» — керек, ізделетін, қымбат нәрсенің бейнесі. «Дарияға тышады» — табылмайтын жерге кету, ізін жасыру: судағы нәрсені ешкім жинап ала алмайды. Дөрекі, бірақ өткір сурет арқылы халық қажеттіліктің құбылмалы құнын көрсеткен.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бүгін бұл мақалды керек кезде табылмай қалатын қарапайым нәрселерге айтады. Мысалы, үй толы қалам-қағаз жатады, ал құжатқа қол қоярда бірде-бір қалам табылмайды. Немесе біреуден кәдімгі көмек сұрасаңыз, ол бірден бұлдана бастайды. Мақал әзіл арқылы ұсақ нәрсенің де өз кезінде қадірлі екенін еске салады.