Табиғат көріністері мен құбылыстары туралы — 2-бет 162
Сұрыптау:
Жазғытұрымғы жел жардай атанды жығады.
Негізгі мағынасы Жазғытұрымғы желдің күші ерекше болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағына — көктемге таяу, ауа…
Жазда қонысыңды дөңге сал,
Қыста қонысыңды көңге сал.
Қыста қонысыңды көңге сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жазғытұрым қонысты биік, жел өтіп тұратын дөңге орналастыру, ал қыс…
Жаз сайға қонба,
Қонба қырға қонба.
Қонба қырға қонба.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаз мезгілінде қонысты сайға да, қырға да орналастырма деген ой. Астарлы…
Жайың басынан жел тұрса,
Жаз да болса қыс болар.
Жаз да болса қыс болар.
Негізгі мағынасы «Жайың» — Жайық өзені, ал «Жайық басы» — оның жоғарғы ағысы, солтүстіктегі тау жағы. Мақал — Батыс…
Жаңа айдан жаңсылық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңа туған айдан жақсылық, игілік күту. Астарлы мағынасы — әрбір жаңа…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Жаңбыр бір жауса, терек екі жауады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр жауса, теректің жапырағы мен бұтағы су болып, тамшылап екі есе көп…
Жартаста шөп болмайды,
Айнатазда шаш болмайды.
Айнатазда шаш болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жартасқа шөп өспейді, ал айнатадай жылтыр, таза жерде шаш көрінбейді…
Жел - дауылдың шақырушысы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жел күшейсе, артынша дауылдың тууы мүмкін деген табиғи құбылысты…
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгеріп…
Жел жеріне, жекен суына.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық, өз орнында ғана жақсы болатынын білдіреді. Тура мағынасында жел өз…
Жердің бақыты тайса,
Су сайға құлайды.
Су сайға құлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің берекесі кетсе, одан тарайтын игілік те төмендеп, өз арнасынан ауытқитынын білдіреді…
Жер екеш жер де ауырады.
Негізгі мағынасы «Жер екеш жер де ауырады» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, бұл — астарлы сөз. Мұндағы ой: тіпті…
Жер - жеті қат,
Аспан - алты қат.
Аспан - алты қат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жер мен аспанның шексіз, терең әрі құпиясы мол екенін білдіреді. Тура мағынасында, халық…
Жер зымыранса, дүние қараң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жердің құты кетіп, тозып, берекесі бұзылса, соның әсері бүкіл тіршілікке тарайтынын…
Жер - қазына, су - гауһар.
Негізгі мағынасы «Жер - қазына, су - гауһар» деген мақалдың тура мағынасы — жер де, су да адам өмірі үшін аса бағалы…
Жер құнары - саз.
Негізгі мағынасы Жердің құнары, яғни өнім берер қуаты көбіне сазды, ылғалы мол топырақта болады деген ой айтылады. Тура…
Жетіқарақшыны таныған,
Жеті түнде адаспас.
Жеті түнде адаспас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы Жетіқарақшы жұлдызын таныған адам түнде жолын таба алады…
Жусансыз жерді от деме,
Көжесіз елді тоқ деме.
Көжесіз елді тоқ деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған жердің, елдің өзіне тән белгісі мен ырысы болмай, сырттай ғана толық көрінген нәрсені…
Жылан жалағандай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің тым тегіс, тап-таза, із-түзсіз болып қалғанын білдіреді. Тура мағынада бір…
Жылан қуса, жолға қаш,
Бура қуса, жарға қаш.
Бура қуса, жарға қаш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жылан қуып келсе, жол жаққа қаш, ал бура қуса, жарға қарай қаш. Астарлы…
Жылқы: «Көктем де бір тойдым» -дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жылқының табиғи төзімділігін, күтімге талғампаздығын және маусымға қарай күйі өзгеретінін…
Заманды жаратылыс билейді.
Негізгі мағынасы «Заманды жаратылыс билейді» деген мақал адамның бәрі өз қалауымен емес, дүниенің өз заңдылығымен…
Ит күшіктеп сауын болмас,
Бұлт болмай жауын болмас.
Бұлт болмай жауын болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит күшіктесе де, одан сүт шықпайды; бұлтсыз жаңбыр жаумайды. Астарлы…
Кешегі жылға бүгін сай,
Былтырғы құлын - биыл тай.
Былтырғы құлын - биыл тай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал уақыттың тез өтетінін, өмірдің де, табиғаттың да бір орында тұрмайтынын білдіреді. Тура…
Кішкене тастан қауақтай бас жарылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кішкентай ғана тас та адамға қатты соққы болып, басын жара алады. Астарлы…
Көбік қарда түлкі ойнар,
Көк шалғында жылқы ойнар.
Көк шалғында жылқы ойнар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттың әр құбылысы мен әр тіршіліктің өзіне лайық ортасы болатынын білдіреді. Тура…
Көкек айы - көк ішек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көктемнің соңына қарай, көк шығып, жер беті жасылдана бастаған шақты білдіреді. Тура…
Көктем гүлмен көркем.
Негізгі мағынасы «Көктем гүлмен көркем» деген мақал көктем мезгілінің сәні мен қадірі гүл ашылғанда ерекше білінетінін…
Көк темір көре өлтірмес.
Негізгі мағынасы Көк темір көре өлтірмес деген мақалдың тура мағынасы — суық, қатты темірдің өзі бірден өлімге…
Көктем, көктем нұрын төккен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көктемнің елге, жерге, жанға беретін жылуын, шуағын, жаңару қуатын суреттейді. Тура…
Көктің суын көптен аяма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көктен жауған суды, яғни табиғат сыйын халық көптен бөліп пайдаланудан…
Көлдің көркі - құрақ,
Таудың көркі - бұлақ.
Таудың көркі - бұлақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттың әр бөлшегі өз орнымен сұлу екенін білдіреді. Көлдің сәнін келтіретін — оның…
Көлдің құты кетсе,
Көкқұтан бір жыл бұрын кетеді.
Көкқұтан бір жыл бұрын кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы тепе-теңдік бұзылса, ондағы тіршілік иелері де алдымен сезіп, ерте қимылдайтынын…
Көрмеген көлде естімеген құстың үні бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұрын барып көрмеген көлде, бұрын естімеген құстың үні шығуы мүмкін…
Көшерін жел біледі,
Қонарын сай біледі.
Қонарын сай біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі көшу-қону, орын ауыстыру, қоныс таңдау сияқты істің алдын ала белгісіз…
Күн батса, қойға соқпақ табылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күн батқан соң қойды қораға немесе өріске айдайтын соқпақ жол бірден…
Күн жауса, тондыны ұрар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: күн ашық кезде жауған жаңбыр суық тисе, тон киген адам тонын қағып, суын…
Күн - күйеу, жер - қалыңдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғат пен жердің өзара жарасымын бейнелейді. Тура мағынасында күн мен жердің байланысы…
Күн күркіресе, жер иір,
Жер иісе, мал иір.
Жер иісе, мал иір.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғат құбылысы мен тіршілік байланысын астастырып түсіндіреді. Күн күркірегенде жердің…
Күн сүйіп, жел үріп.
Негізгі мағынасы «Күн сүйіп, жел үріп» деген мақал табиғаттың мейірі мен қаталдығын қатар елестетеді. Тура мағынасында…