Көк темір көре өлтірмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көк темір көре өлтірмес деген мақалдың тура мағынасы — суық, қатты темірдің өзі бірден өлімге жеткізбейді. Астарлы мағынасы — сырттай қатал, ауыр көрінген нәрсенің бәрі бірдей зиян емес; кейде адамға қиын көрінген жағдайдың да шын мәнінде өлтірер қауіп емес, тек төзім мен сақтықты қажет ететін сынақ екенін білдіреді. Бұл сөз әсіресе қайғыға, суыққа, ауыр еңбекке, қатал мінезге төтеп беру туралы айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көк темір» — қаттылықтың, суықтың, ауырдың бейнесі. Темірдің көк болуы оның суық, өңделмеген, қатты күйін аңғартады. «Көре өлтірмес» деген тіркес көзге көрінетін қатердің бәрі шын өлім емес, тек қорқыныш тудыратын сыртқы әсер екенін меңзейді. Яғни мақал адамды үрейге берілмеуге, қиындықтың сыртын емес, мәнін түсінуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиын жұмысқа, қолайсыз ортаға немесе ауыр сынаққа тап болғанда айтылады. Мысалы, қыста далада жұмыс істейтін адам «тоңып қалдым» деп шағымданса, үлкендер: «Көк темір көре өлтірмес, шыдасаң болады» деп сабырға шақырады. Бұл — қиындықтың бәрі қауіпті емес, төзіммен өтетін іс екенін еске салатын нақыл.