Табиғат көріністері мен құбылыстары туралы — 4-бет 162
Сұрыптау:
Өрттің өзінен бұрын түтіні көзге түседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген қауіп, жамандық немесе үлкен істің белгісі алдымен байқалатынын білдіреді. Тура…
Пәленің алды - қар, арты - дауыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген пәленің, қиындық пен апаттың басы алғашқы белгіден басталатынын ескертеді. «Қар»…
Пәле түбі - жұт.
Негізгі мағынасы «Пәле түбі – жұт» деген мақал кез келген үлкен апаттың, берекесіздіктің, қираудың соңы ауыр шығынға…
Сағадағы су ішер, аяқтағы у ішер.
Негізгі мағынасы Мұндағы «саға» — өзеннің басы, бастауы, ал «аяқ» — оның төменгі ағысы. Мақалдың тура мағынасы: өзеннің…
Сақырлаған сары аязда
Сары қамысты қыста,
Малыңа сая, өзіңе үй болады.
Сары қамысты қыста,
Малыңа сая, өзіңе үй болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыстың қақаған суығында, қатты аязда қамыс та үлкен пайдаға жарайтынын айтады. Тура…
Сыйлық
Ең үздік 30 мақал — сыйлыққа
Telegram-ға жазылыңыз: 30 мақал мағынасы мен ойымен бірге PDF болып келеді
Самарқанның сар жолы,
Бұланайдың тар жолы.
Бұланайдың тар жолы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Самарқанға баратын жолдың сарғайған, кең де ашық болғанын, ал Бұланай…
Сәуір болмай, тәуір болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы және өмірдегі әр істің өз уақыты бар екенін білдіреді. Сәуір — көктемнің беті…
Сәуір болса, күн күркірер,
Күн күркіресе, көк дүркірер.
Күн күркіресе, көк дүркірер.
Негізгі мағынасы Сәуір айы келгенде көктемнің қызуы күшейіп, күн күркіреп, жаңбыр жаууы — табиғаттың оянғанын…
Сәуірдегі жауын -
сауып тұрған сауын.
сауып тұрған сауын.
Негізгі мағынасы Сәуір айындағы жаңбырдың орны бөлек: ол көктемгі жерге нәр беріп, шөптің шүйгін шығуына, малдың жақсы…
Су жүрген жер - береке,
Ел жүрген жер - мереке.
Ел жүрген жер - мереке.
Негізгі мағынасы Бұл мақал су жүрген жерде тіршілік нәрленіп, егін көгеріп, мал мен адамға ырыс көбейетінін білдіреді…
Су қадірін шөл зардабын шеккен біледі.
Негізгі мағынасы Су қадірін шөл зардабын шеккен біледі деген мақалдың тура мағынасы — су таппай, шөлдің азабын тартқан…
Сулы жер құрақсыз болмас,
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Таулы жер бұлақсыз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз сыры, өз жарасымы болатынын білдіреді. Су бар жерде құрақ өседі…
Сүмбіледе су суыр,
Таразыда таң суыр.
Таразыда таң суыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Сүмбіле айы туған кезде түн салқындап, су да, таң да ерте «суырылып», яғни ызғарланып…
Сұлулық жерден өніп, көктен жауады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сұлулықтың, көркемдік пен әсемдіктің екі бастауы бар екенін аңғартады. Бір жағынан, сұлулық…
Сыр бойы - нұр бойы.
Негізгі мағынасы «Сыр бойы – нұр бойы» деген мақал Сырдарияның бойын мекендеген жердің құт-берекесін, көркемдігін және…
Табиғат - тал бесік.
Негізгі мағынасы «Табиғат - тал бесік» деген мақал адам баласының өмірі табиғаттан басталатынын білдіреді. Тал бесік…
Тау бұлағымен көрікті,
Бұлақ құрағымен көрікті.
Бұлақ құрағымен көрікті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — таудың сәні оның бұлағымен, ал бұлақтың көркі оның жағасындағы құрағымен…
Тау бұлағы сәнді, көл құрағы сәнді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы әр нәрсенің өз орнында әдемі, өзіне лайық көрікті болатынын білдіреді. Тау…
Таудағы қар - көлдің басы,
Күздегі күйек - төлдің басы.
Күздегі күйек - төлдің басы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы және тіршіліктегі кез келген құбылыстың бастауын көрсетеді. Тауда жатқан қар…
Тау дарақсыз, жау жарақсыз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тау ішінде дарақ, яғни ағаш болмай тұрмайды; ал жау соғысқа жарақсыз…
Тауда туған баланың
екі көзі таста.
Ашаршылықта туған баланың
екі көзі аста.
екі көзі таста.
Ашаршылықта туған баланың
екі көзі аста.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өскен ортасы оның мінезі мен аңсарын қалыптастыратынын білдіреді. Тауда туған бала…
Тау кезеңсіз болмас,
Өлке өзенсіз болмас.
Өлке өзенсіз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр нәрсенің өз табиғи белгісі, өз болмысы болатынын білдіреді. Тау болған жерде кезең, асу…
Тәңірінің құдіретін көрем десең тауға бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның табиғаттағы ұлы құбылыстарға қарап, Жаратушының құдіретін тануға болатынын айтады…
Туған Ай тұрса,
Үркерге қарсы қарап.
Қыс түсер,
Шақырайып боран борап.
Үркерге қарсы қарап.
Қыс түсер,
Шақырайып боран борап.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғат құбылысына қарап, ауа райын шамалауға болатынын білдіреді. Айдың туу қалпы мен…
Туған жердің жусаны жұпар.
Негізгі мағынасы Туған жердің жусанының өзі де жұпардай қымбат, сүйкімді деген ой айтылады. Яғни адамның өз өскен…
Түйе - дала кемесі.
Негізгі мағынасы «Түйе - дала кемесі» деген мақалдың тура мағынасы — түйе шөлейт пен кең далада жүк тасуға, ұзақ жол…
Тұмаудың түбі - құрт,
Тұманның түбі - жұт.
Тұманның түбі - жұт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы не өмірдегі кіші белгіні дер кезінде байқап, оның үлкен апатқа ұласуын алдын ала…
Тұрымтай көз тұндырады,
Қараша қазан қайнатады.
Қараша қазан қайнатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрымтайдай кішкентай құс көзге көп түседі, ал қараша айы қазан-қазан…
Үркер жерге түспей жер қызбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, Үркер жұлдызы көкжиектен төмен түспейінше, жер жылынбайды деген…
Үркерлі айдың бәрі қыс.
Негізгі мағынасы Үркер көрінетін айлардың бәрі қыстың ызғары күшейетін, күн суытып, табиғат тарылып, тіршілікке сақтық…
Үркер мен Ай ауыл-үй қонысты,
Үркер мен Ай тоғысты.
Үркер мен Ай тоғысты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы Үркер мен Айдың бір мезетте көрінуі, яғни табиғат құбылысының…
Үркер туса, сорпа да ас.
Негізгі мағынасы «Үркер туса, сорпа да ас» деген мақалдың тура мағынасы — Үркер жұлдызы көрінген шақта, яғни белгілі…
Үркер үйден көрінсе,
Үш айдан соң жаз болады.
Үш айдан соң жаз болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы құбылысты бақылап, жыл мезгілінің ауысуын алдын ала болжауға болатынын айтады…
Үркер үйден көрінсе,
Үш ай тоқсан қысың бар.
Ел жатқанда жамбастан көрінсе,
Жаз шықпағанда несі бар.
Үш ай тоқсан қысың бар.
Ел жатқанда жамбастан көрінсе,
Жаз шықпағанда несі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Үркер жұлдызының көк жиектегі орнына қарап, қыстың ұзақтығы мен жаздың таяуын болжаған халық…
Үркер шырқай берсе, күн суи береді,
Үркер төмендей берсе, күн жыли береді.
Үркер төмендей берсе, күн жыли береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аспан денелерінің қозғалысын бақылап, табиғаттағы өзгерісті болжауға үйретеді. Үркер жұлдызы…
Үт кірді, үсік шықты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің аяқталып, қыстың лебі сезіле бастағанын білдіреді: үт кіріп, үсік…
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің…
Шағала келмей жаз болмас,
Шаңқан келмей боз болмас.
Шаңқан келмей боз болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шағала көрінбей жаз толық орнамайды, ал шаңқан түсі көрінбей боздың өңі…
Шетен кесілсе, шеттігі өсіп жетіледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: шетен ағашы кесілсе де, оның шетіндегі, яғни жан-жағындағы өркені қайта…
Шолақ сай тез тасиды.
Негізгі мағынасы «Шолақ сай тез тасиды» деген мақалдың тура мағынасы — қысқа, таяз сайға жаңбыр суы тез жиналып, лезде…