Көшерін жел біледі,
Қонарын сай біледі.
«Көшерін жел біледі, Қонарын сай біледі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі көшу-қону, орын ауыстыру, қоныс таңдау сияқты істің алдын ала белгісіз, құбылмалы болатынын білдіреді. Тура мағынасында көшкен елдің қай жерге тоқтайтынын жел де, сай да ғана «біледі» деген сурет бар. Астарлы мағынасында кез келген істің нәтижесін, баратын бағытын алдын ала дәл болжау қиын; адамның ниеті болғанымен, оны жүзеге асыратын жағдай, себеп, уақыт өз ықпалын тигізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жел» мен «сай» — табиғаттың тұрақсыз, құбылмалы бейнесі. Желдің қайда айдайтыны, сайдың қайда қондыратыны белгісіз сияқты, адам да кейде тағдырдың, жағдайдың, заманның ығына жығылады. Бұл образ көшпелі өмір салтымен де байланысты: ел қайда көшетінін табиғат пен тұрмыс жағдайы шешкен. Сондықтан мақалда белгісіздік пен амалсыздықтың реңкі басым.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспар өзгеріп, адам ойлаған жеріне жете алмай қалған сәтте айтылады. Мысалы, бір отбасы жаңа қалаға көшеміз деп шешіп, бірақ жұмыс, баспана, қаржы мәселесіне байланысты басқа ауданға қоныстанса, «Көшерін жел біледі, қонарын сай біледі» деп айтуға болады. Яғни, бәрі адамның қолында емес, кейде жағдайдың өзі жол көрсетеді.
Qonaryn saı biledi.