Тыныш құлақ, сау бас,
Бас сауында аулақ қаш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сақ болуға, дау-дамайдан, орынсыз сөзден, бейберекет істен алыстауға үндейді. Тура мағынасында: құлағы тыныш, басы аман адам өзін қауіп-қатерден қорғайды, яғни тыныштық сақтаса, басына пәле жуымайды. Астарлы мағынасы: тыныш жүрген, сабыр сақтаған, артық іске араласпаған адам өз абыройын да, денсаулығын да сақтайды. Кейде «аулақ қаш» сөзі жауыздық пен кесірден, жанжал мен тәуекелі көп істен бой тарт деген кеңес береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлақ» пен «бас» — адамның тыңдау, ойлау, сезіну қабілетін білдіретін бейнелі сөздер. «Тыныш құлақ» — өсекке ермейтін, арандатуға еліктемейтін сабырлы мінез. «Сау бас» — амандық, ақыл-парасат, өзіне ие болу белгісі. Яғни дененің мүшелері арқылы адамның ішкі күйі мен өмірлік ұстанымы көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде біреулердің айтысына араласпай, тексерілмеген ақпаратты таратпай, өз тыныштығыңды сақтаған дұрыс. Сонда артық дау, уақыт жоғалту, беделге нұқсан келтіру сияқты қиындықтан аман қаласың.
Bas saýynda aýlaq qash.