Түн кезе берген,
Түбінде шайтанға жолығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде орынсыз кезіп, бейсауат жүре берген адам ақырында қауіпті жағдайға тап болуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адам әр істі ойланып, мезгілін, орнын біліп әрекет етуі керек. Түнгі мезгіл белгісіздік пен қауіптің символы ретінде алынып, жөнсіз қыдырудың соңы жамандыққа апаратыны ескеріледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түн» — қараңғылық, беймәлімдік, сақтық қажет уақыт. «Кезе берген» сөзі мақсатсыз, ретсіз жүруді білдіреді. Ал «шайтанға жолығады» деген тіркес нақты шайтанды ғана емес, жамандықты, азғыруды, қауіп-қатерді меңзейді. Яғни, мақал адамды орынсыз тәуекелден, ойсыз жүрістен сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе кешкісін бақылаусыз жүріп, қауіпсіздік ережесін елемейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жасөспірім түн ішінде телефон қарап, көшеде жалғыз қыдырып жүрсе, ата-анасы оған осы мақалмен ескерту жасайды. Мағынасы — сақтық сақта, бос жүрістің соңы жақсы болмайды.
Túbinde shaıtanǵa jolyǵady.