Тумаған балаға кіндік шеше.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әлі өмірге келмеген, яғни жүзеге аспаған іске немесе белгісіз нәрсеге алдын ала асықпай, артық сөз айтпау керегін білдіреді. Тура мағынасында, бала туылмай тұрып кіндік шеше таңдауға болмайтыны айтылса, астарында — болмаған іске уәде берме, нәтижесі анықталмай тұрып меншіктеме, даурықпа деген ой жатыр. Қазақ танымында әр істің өз мезгілі бар, сондықтан алдымен жағдай анықталып, содан кейін ғана шешім шығарған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тумаған бала» — әлі басталмаған іс, ал «кіндік шеше» — сол істің иесіндей көрініп, алдын ала байланыс орнату. Бұл образ өмірде орын алмаған нәрсені өзіңе жақындатып алу, ерте қуануға немесе ерте билік айтуға ұқсайды. Мақал адамның сабырын, байыптылығын және шындыққа сүйеніп әрекет етуін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал жоспарсыз уәде беретін, нәтижесі белгісіз жобаларға қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір адам әлі қабылданбаған жұмысқа «осы айдан бастап жалақымды есептеп қойдым» десе, үлкендер оған осы мақалмен ескерту жасайды. Яғни іске көз жеткізбей тұрып, алдын ала мақтанба деген мағына береді.