У ды у қайырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
У деген — адамға зиян келтіретін нәрсе, ал «у ды у қайырады» дегені: жамандыққа жамандықпен ғана тойтарыс беріледі, кейде қатерді сол деңгейдегі қатер ғана тоқтата алады. Тура мағынасында бұл уды умен емдеу сияқты түсінікке жақын. Астарлы мағынасы — қарсыласқа қарсы тұру үшін оның тәсіліне сай амал қолдану, бірақ бұл әрдайым дұрыс жол деген сөз емес. Мақал адамға қауіптің табиғатын түсініп, одан сақтанудың маңызын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «у» — тек дәрі емес, жалпы зиян, кесел, жау ниет, жаман әрекет бейнесі. Бір удың екінші уды қайтаруы — қатерге қарсы қатер, күшке қарсы күш деген ойды білдіреді. Бұл образ арқылы халық кейде қатты дертті жеңу үшін қатты ем қажет болатынын, ал өмірде бір жамандықты тоқтату үшін оның салмағына сай жауап керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал көбіне сақтық пен қарсы шара туралы айтылады. Мысалы, интернеттегі алаяқтыққа қарсы банк күдікті аударымды бірден бұғаттап, қауіптің алдын алады. Дегенмен мақалдың түпкі сабағы — жамандықты көбейтпей, оны тоқтататын дұрыс амал табу.