«Улы жыланның терісі жұмсақ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — улы жыланның терісі сыртынан жұмсақ, жылтыр, қолға жағымды болып көрінеді. Астарлы мағынасы — сыртқы көрініске ғана сенуге болмайды, кейде жылпос, әдемі, сыпайы болып көрінген адамның ішінде арам ниет, зұлымдық жатуы мүмкін. Яғни адамның шын болмысы сөзінен не түрінен емес, ісінен танылатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «улы жылан» — қауіпті, жасырын жау немесе ниеті бұзық адам бейнесі. Ал «терісі жұмсақ» дегені — оның сырттай тартымды, зияны білінбейтін қалыпта көрінуі. Халық жыланды осылайша астарлы образға айналдырып, алдамшы, екіжүзді мінезді әшкерелейді. Жұмсақтық бұл жерде жақсылық белгісі емес, керісінше сақтық шақыратын белгі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі жалған беделге, алдамшы уәделерге немесе сырты мәдениетті көрінетін, бірақ пайдакүнем адамға қатысты қолданылады. Мысалы, бір адам өзін өте сенімді, мейірімді етіп көрсетіп, кейін басқаның ақшасын немесе құпиясын пайдаланып кетсе, «улы жыланның терісі жұмсақ» деп айтуға болады. Бұл мақал адамды аңғарымпаз, сақ болуға тәрбиелейді.