У ды у алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: уды тек у ғана қайтара алады, яғни зиянды нәрсеге ұқсас күшпен ғана жауап беруге болады. Астарлы мағынасы: кейде бір қиындықты, жамандықты немесе ауыр әсерді дәл сондай тәсілмен ғана тоқтатуға болады деген ой айтылады. Бірақ мақалдың негізгі ескертуі — әр іс өлшеммен жасалмаса, зиянның үстіне зиян қосылуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «у» — тек уытты зат емес, сонымен бірге кесір, жаман сөз, зұлымдық, қауіпті жағдайдың бейнесі. «Уды у алар» деген тіркес өмірде кейбір күрделі нәрселерге қарапайым амал жүрмейтінін аңғартады. Бұл жерде қайшылықты күш, қатал жауап немесе қарсы әсер деген ой көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде медицинада да, өмірлік шешімдерде де айтылады. Мысалы, бір адам уланғанда дәрігер уытты бейтараптандыратын арнайы дәрі береді — яғни зиянды әсерді қарсы әсермен тоқтатады. Ал тұрмыста бұл мақал қатал мінезді, қиын адамды тоқтату үшін батыл да нақты шара қажет екенін білдіруі мүмкін. Дегенмен оны орынды, асыра сілтемей қолданған дұрыс.