Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
189K
Қаралым
178
Орташа
Сұрыптау:
Ұста пышаққа жарымайды,
Етікші етікке жарымайды.
Етікші етікке жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұста өз қолымен пышақ жасайды, бірақ өзі сол пышаққа бірден ие бола бе...
Соңғы түйенің жүгі ауыр.
**Негізгі мағынасы** «Соңғы түйенің жүгі ауыр» деген мақалдың тура мағынасы — керуендегі ең соңғы түйеге жүк көбірек ар...
Өлі жебемей, тірі байымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адамға жебеу, көмек беру мүмкін емес, ал тірінің ғана қамын жаса...
Сәуір болмай, тәуір болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы және өмірдегі әр істің өз уақыты бар екенін білдіреді. Сәуір — көктемнің беті...
Арғымақ бірде жалды, бірде жалсыз,
Ер жігіт бірде малды, бірде малсыз.
Ер жігіт бірде малды, бірде малсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің өмірі үнемі бір қалыпта болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында арғымақтың да...
Талқы - елге пайда,
Тамшы - жерге пайда.
Тамшы - жерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кішкентай нәрсенің өзі өз орнында пайда әкеледі: талқы ағашты өңдеуге...
Есесі қайтпас еңбек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Еңбектің өтеуі міндетті түрде болады деген ой айтылады. Тура мағынасында адам қандай жұмыс істесе д...
Қайнаған қара суда қасиет бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қара су қатты қайнаса, оның ішінде бір өзгеріс, бір қуат пайда болады...
Кедеймін деп қысылма,
Өнерің болса қолыңда.
Өнерлінің ырысы
Жарқырап тұрар жолыңда.
Өнерің болса қолыңда.
Өнерлінің ырысы
Жарқырап тұрар жолыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедейлікке қысылып, еңсе түсіруге болмайтынын айтады. Тура мағынасында: адамда мал-мүлік,...
Өзбектің кигенін ал,
Қазақтың мінгенін ал.
Қазақтың мінгенін ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзбек киген киімді, қазақ мінген атты ал дегенге саяды. Астарлы мағына...
Қиынға қиналмаған оңайға ойланбайды.
**Негізгі мағынасы** Қиындық көрмеген, тар жол-тас кешпеген адам жеңіл істің қадірін де, мәнін де терең түсіне бермейді....
Өткір пышақ, семіз ет,
Тураушының қолына өт.
Тураушының қолына өт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткір пышақ семіз етті оңай турайды, ал етті турайтын адамның қолы шебе...
Талаптыға нұр жауар.
**Негізгі мағынасы** «Талаптыға нұр жауар» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол ауыспалы мәнде айтылады. Мұндағы «талап...
Ұйқы тынықтырады, жұмыс шынықтырады.
**Негізгі мағынасы** Ұйқы адамның бойына тыныштық беріп, шаршағанын басады; ал жұмыс адамды шынықтырып, епті, төзімді, і...
Қыстың қамын жаз ойла,
Жаздың қамын қыс ойла.
Жаздың қамын қыс ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлануға, ертеңгі күнге дайын болуға шақырады. Тура мағынасы — қыста қаж...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.