Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.1K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Кедеймін деп қысылма,
Өнерің болса қолыңда.
Өнерлінің ырысы
Жарқырап тұрар жолыңда.
Өнерің болса қолыңда.
Өнерлінің ырысы
Жарқырап тұрар жолыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедейлікке қысылып, еңсе түсіруге болмайтынын айтады. Тура мағынасында: адамда мал-мүлік,...
Талқы - елге пайда,
Тамшы - жерге пайда.
Тамшы - жерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кішкентай нәрсенің өзі өз орнында пайда әкеледі: талқы ағашты өңдеуге...
Арғымақ бірде жалды, бірде жалсыз,
Ер жігіт бірде малды, бірде малсыз.
Ер жігіт бірде малды, бірде малсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің өмірі үнемі бір қалыпта болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында арғымақтың да...
Өле жегенше, бөле же.
**Негізгі мағынасы** Өле жегенше, бөле же деген мақалдың тура мағынасы — біреудің астының бәрін өзің жалғыз тауысқанша,...
Ерте шықсаң, алдыңнан күн шығады,
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таңертең ерте жолға шықсаң, жарық күнге жолығасың, ал кеш шықсаң, қараң...
Егілмеген жер жетім,
Елінен айырылған ер жетім.
Елінен айырылған ер жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі жетімдікті салыстырады. Егілмеген жер құнарын ашпай, пайда бермей қалады; сонды...
Ақша кетуге тырысады,
Есеп ұстауға тырысады.
Есеп ұстауға тырысады.
**Негізгі мағынасы** Ақша қолда ұзақ тұрмай, оңай жұмсалып кетуге бейім екенін мақал тура мағынасында білдіреді. Ал аста...
Жаман қойшы жайлауын бір күн жейді,
Жақсы қойшы жайлауын мың күн жейді.
Жақсы қойшы жайлауын мың күн жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойды дұрыс бағатын шопан жайлаудың шөбін ретсіз таптамай, ұзақ уақытқ...
Ұйқы тынықтырады, жұмыс шынықтырады.
**Негізгі мағынасы** Ұйқы адамның бойына тыныштық беріп, шаршағанын басады; ал жұмыс адамды шынықтырып, епті, төзімді, і...
Жер - ел ырысы.
**Негізгі мағынасы** «Жер - ел ырысы» деген мақалдың тура мағынасы — жер халыққа ырыс-несібе беретін құтты қазына. Аста...
Еңбек етсең - емерсің,
Ерінбесең - жеңерсің.
Ерінбесең - жеңерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: еңбек қылған адам ырыс-несібесіне жетеді, ал әрекетсіз, жалқау адам мақ...
Талапты ерге нұр жауар.
**Негізгі мағынасы** Талапты, ниеті берік, алға ұмтылған адамға жол ашылады деген сөз. Мұндағы тура мағына — еңбектеніп,...
Қайнаған қара суда қасиет бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қара су қатты қайнаса, оның ішінде бір өзгеріс, бір қуат пайда болады...
Өткір пышақ, семіз ет,
Тураушының қолына өт.
Тураушының қолына өт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өткір пышақ семіз етті оңай турайды, ал етті турайтын адамның қолы шебе...
Әрекет түбі - берекет.
**Негізгі мағынасы** «Әрекет түбі — берекет» деген мақал еңбексіз, қимылсыз ешқандай игілік келмейтінін білдіреді. Адам...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.