Дастарқанында наны жоқтың,
Тағамының дәмі жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Дастарқанның сәні мен берекесі ең алдымен нанмен өлшенеді. Бұл мақал тура мағынасында: дастарқанда нан болмаса, ас та жұтаң көрінеді дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — үйдің ырысы, тіршіліктің тоқтығы, қонақ күтудің қадірі нанға байланысты. Нан жоқ жерде мол ас болса да, оның берекесі аз сезіледі. Халық нанды тек тағам емес, еңбекпен келген несібе, тіршіліктің тірегі деп бағалаған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дастарқан» — отбасы тұрмысы мен қонақжайлықтың белгісі, ал «нан» — ырыс, тоқшылық, еңбек жемісі. «Тағамының дәмі жоқ» деуі нақты дәмсіздік емес, берекесіз, жұтаң, көңілсіз дастарқанды меңзейді. Яғни ас мол болғанымен, негізгі құндылық жоқ болса, оның қадірі кемиді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал асыңның сапасынан бұрын, оның мәні мен берекесін ұмытпауға шақырады. Мысалы, бір үйде дастарқан жайылып, түрлі тағам қойылғанымен, үй иесі қонағын ықыласпен қарсы алып, нанды құрметтеп ұсынбаса, дастарқанның сәні солғын көрінеді. Бұл сөз адамды барды қадірлеуге, ысыраптан сақтануға және еңбекпен келген асты қастерлеуге үйретеді.
Taǵamynyń dámi joq.