«Бұрылмай жүрген бұрын барады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жолда бұрылмай, әр ауылға соқпай, тура жүрген адам бәрінен бұрын жетеді. Жолаушы әр үйге шай ішуге, әр қызыққа көз салуға тоқтаса, жолы ұзарады. Мақал мақсатқа жету үшін алаңдамай, бір бағыттан таймау керегін айтады. Кейде бұл сөз айналма жолдан гөрі тура жол тез жеткізеді деген қарапайым тұрмыстық кеңес ретінде де айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдың ажарын «бұрылмай» мен «бұрын» сөздерінің үндестігі береді: екеуі бір буынмен басталып, ойнақы естіледі. Даладағы жол түзу емес: ауыл, құдық, қыстау маңына бұрылып өтеді, жолаушы бұрылған сайын уақыт кетеді. Бейне өте қарапайым, бірақ айқын: бір бағытты ұстау — ұтыстың кілті. Сөз аз, ой жинақы, сондықтан мақал оңай жатталады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Біреу көп істі қатар бастап, ешқайсысын бітірмей жүргенде, не жолда алаңдаған серікке ақыл ретінде айтылады. Үні — кеңес, кейде мысқыл. Мысалы, атасы немересіне: «Сабағыңды оқып отырып телефонға қарай бересің. Бұрылмай жүрген бұрын барады, алдымен есебіңді бітір».
Қолданылу жағдаяттары
— Жайлауға мал айдап бара жатқанда, жас шопан әр бұлаққа тоқтай бергенде, ағасы мақалды айтып, күн батқанша жетуге асықтырды.
— Шахмат үйірмесінде ұстаз бір жоспардан екіншісіне ауыса беретін оқушыға мақалды айтып, бір шабуылды соңына дейін жүргізуге кеңес берді.