Басы ауырған бақсыға барады,
Даулы жақсыға барады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам басына іс түскенде, ақыл-кеңесі мен беделі бар, ісі әділ, сөзі өтімді кісіден жәрдем іздейтінін білдіреді. Тура мағынасында басы ауырған адам бақсыға, яғни емшіге барады; дауы бар адам дауды шешетін жақсыға, елге сыйлы, әділ адамға жүгінеді. Астарлы мағынасы — әр қиындықтың өзіне лайық шешімі бар, ал шын мәнінде көмекке жарайтын адамды табу үшін оның біліміне, тәжірибесіне, адамгершілігіне сүйену керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «басы ауырған» — тек физикалық ауру ғана емес, уайым, қысылу, жан күйзелісі. «Бақсы» — халық түсінігіндегі емші, шипа беруші адам. Ал «жақсы» — жай ғана жақсы адам емес, сөзіне жұрт тоқтайтын, дауға төрелік айта алатын беделді, парасатты жан. Демек, халық қиындықта да, дауда да шынайы көмектесетін тұлғаның қадірін жоғары қойған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақыл сұрау, кеңеске жүгіну мәнінде қолданылады. Мысалы, жұмыста әріптестер арасында түсінбеушілік туса, оны өсекпен емес, сабырлы, әділ басшыға айтып шешкен дұрыс. Сол сияқты денсаулығы сыр берсе, ем-домды білетін дәрігерге қаралған жөн. Бұл мақал адамның мәселені орнымен шешуін ескертеді.
Daýly jaqsyǵa barady.