Байлаусыз шешен берекесіз сөз айтады.
«Байлаусыз шешен берекесіз сөз айтады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің де, шешендіктің де өз тәртібі мен байлауы болу керек дегенді білдіреді. Тура мағынада «байлаусыз» — шегі, жүйесі жоқ, ойы шашыраңқы деген ұғым. Астарлы мағынада мұндай адам көп сөйлегенімен, сөзі нық болмайды, ойы дәлелсіз, пайдасыз, берекесіз болады. Демек, жақсы сөйлеу үшін тек тіл ұшқырлығы аз, ойдың жинақылығы, сөздің салмағы, жауапкершілік те қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «байлау» сөзі сөздің тізгінін, реті мен жүйесін бейнелейді. Ал «берекесіз сөз» — шашыраңқы, мәнсіз, бір жерге тоқтамайтын бос әңгіме. Халық шешендікті тек әдемі сөйлеу деп емес, ойды орнымен жеткізу өнері деп түсінген. Сондықтан сөзге «байлау» беру — оны мақсатқа бағындыру, артық сөзден арылту дегені.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, жиналыста не әлеуметтік желіде ойланбай сөйлеген адам өз пікірін әлсіретіп, басқаны да шатастырып жіберуі мүмкін. Ал қысқа, дәл, дәлелді сөйлеген кісі тыңдаушыға сенімді әсер қалдырады. Сөздің қадірі — оның реті мен мағынасында.