Итке төсек не керек,
Естіге өсек не керек?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: итке жататын төсек керек емес, өйткені ол қай жерде болса да күн көре береді; ал есті, ақылды адамға өсек айту да, өсек тыңдау да қажет емес. Астарлы мағынасы — саналы кісі бос сөзге ермейді, біреудің жамандығын сөз қылып уақыт өткізуге ұмтылмайды. Ақылды адам өз қадірін сақтап, пайдалы іске, ойлы сөзге, сабыр мен татулыққа мән береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — төсекке мұқтаж емес, қарапайым, талғамсыз бейнеде алынған тіршілік иесі. Ал «есті» сөзі парасатты, ойлы адамды білдіреді. «Өсек» — ел ішін ірітіп, араға салқындық түсіретін жағымсыз әңгіме. Демек, мақал ақыл мен тұрпайылықты салыстырып, есті адамның мінезі өсекке жұқпайтынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгін де бұл мақалдың мәні зор. Әлеуметтік желіде біреуді ғайбаттау, жалған ақпарат тарату көбейген кезде, есті адам ондай әңгімеге араласпай, өз ісіне көңіл бөледі. Мысалы, жұмыс орнында әріптес туралы өсек тараған сәтте, парасатты қызметкер оған қосылмай, мәселені нақты еңбекпен шешеді.
Estige ósek ne kerek?