Ит семірсе, керіледі.
Надан семірсе, ерінеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда тура мағынада иттің тояттап, семіргенде керіліп-созылатыны айтылады. Астарлы мағынасы — надан, яғни ойы таяз, тәрбиесіз адам тоқшылыққа, жайлылыққа мастанып, еңбек етуді, ізденуді қояды деген сөз. Байлық пен молшылық адамның мінезін түземесе, керісінше жалқаулыққа, еріншектікке ұрындыруы мүмкін екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит семірсе, керіледі» деген тіркес қанағаттанған, қарны тоқ тіршіліктің сыртқы қимылын бейнелейді. Ал «надан семірсе, ерінеді» дегені — ақылы кем адамға тоқшылық пайда емес, зиян әкелетінін көрсетеді. Яғни семіру — молшылықтың, керілу мен еріну — соның әсерінен туған мінездің белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: табыс таба бастаған кейбір адам өзін дамыту орнына жалқауланып, жауапкершіліктен қашуы мүмкін. Мысалы, тұрақты жұмысы бар адам қосымша білім алуды доғарып, тек жайлы өмірге үйреніп кетсе, кәсіби өсуі тоқтайды. Мақал адамды тоқмейілсімей, еңбектеніп, білімін арттырып отыруға шақырады.
Nadan semirse, erinedi.