Ит жүйрігін түлкі сүймес.
«Ит жүйрігін түлкі сүймес.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Ит жүйрігін түлкі сүймес деген мақалдың тура мағынасы — түлкі өзіне қауіпті, қуғыншы итті жақсы көрмейді. Астарлы мағынасы — мықты, іскер, адал не батыл адамға қарсылас, іштар, қулықпен күн көретіндер көбіне жақсылық тілемейді. Яғни, шын жүйрікке, шын қабілетке, шын намысқа әрдайым қызғаныш пен кедергі болады. Бірақ бұл мақал соған бола талма, именбе деген ойды да сездіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ит жүйрігі — алғыр, қуып жететін, ісіне берік, шапшаң мінезді адам бейнесі. Түлкі — айлакер, сақ, пайдасын ғана ойлайтын, күшті көрсе іштей жақтырмайтын мінездің символы. Ит пен түлкінің қарама-қарсылығы өмірдегі адал еңбек пен қулықтың, батылдық пен іштарлықтың айырмасын танытады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал қабілетті адамға кейде қызғанышпен қараушылар болатынын білдіреді. Мысалы, жұмыста тәжірибелі қызметкер тез өсіп, басшылық сенім артса, кейбір әріптестер оны мақтамай, керісінше мін іздеуі мүмкін. Сол кезде адам еңбегіне сеніп, сабыр сақтап, ісімен дәлелдеуі керек.