Ит итті жұмсайды,
Ит құйрығын жұмсайды.
«Ит итті жұмсайды, Ит құйрығын жұмсайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал істі өзі істемей, біреуге ысыра беретін әдетті әжуалайды. Тура мағынасы: бір ит екінші итті жұмсайды, ал ол ит жұмсайтын ешкім таппай, өз құйрығын жұмсайды. Яғни тапсырма жоғарыдан төмен қарай ауыса береді, әркім оны өзінен кішіге итереді, ақыры іс тиетін ешкім қалмайды да, атқарылмай қалады. Мақал жалқаулықты, жауапкершіліктен жалтаруды, «мен емес, ол істесін» дейтін мінезді сынайды. Сонымен бірге бос әурешілікті де көрсетеді: бұйрық көп, ал істейтін адам жоқ. Ақырында кінәлі де табылмайды, өйткені әркім «мен тапсырдым ғой» деп ақталады.
Образдар мен теңеулер
Ит — қазақ мақалдарында көбіне төмен мінездің, ұсақтықтың бейнесі. «Құйрығын жұмсау» — күлкілі, мүмкін емес әрекет: тапсырманы беретін ешкім қалмағанда, оны өз құйрығына жүктеу. Осы абсурд сурет арқылы мақал жауапкершілікті тізбекпен ысыра берудің түбі бос екенін әжуалайды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал мекемелердегі «доп ойнатуға» дәл келеді. Мысалы, бір өтінішті басшы бөлім бастығына, ол маманға, маман тағы біреуге жолдап, ақыры құжат айлап ешкімнің қолында қаралмай жатады. Сондай кезде жұрт осы мақалды айтады. Тапсырманы бөлу пайдалы, бірақ оның орындалуына біреу жауап беруі керек.
It quıryǵyn jumsaıdy.