Ішіп тоймаған жалап тоймас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ішіп тоймаған жалап тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — ішіп жете қанағаттанбаған адам жалап та тоя алмайды. Астарлы мағынасы — бір нәрсеге шын қанағаттанбаған, ішкі ашкөздігі басылмаған адам ұсақ-түйекпен де тоқтамайды. Яғни тойымсыздық көбіне адамды тыныш қоймайды, азға да, көпке де разы болдырмайды. Бұл мақал адамды қанағатқа, сабырға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ішіп тоймау» — молшылықтың өзіне де көңілі толмау, ал «жалап тоймау» — одан да аз, мардымсыз нәрсемен қанағаттанбау дегенді білдіреді. Мұнда ас ішу арқылы адамның құмары басылуы бейнеленген. Бірақ негізгі ой тамақ туралы емес, адамның мінезі туралы. Образ қарапайым болса да, ашкөздік пен тоқтаусыз құмарлықты өте дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, кейбір адам бір жұмыстан жақсы табыс тауып жүрсе де, тағы да шектен тыс пайда іздеп, адал жолдан тайып кетуі мүмкін. Сондайда ел «Ішіп тоймаған жалап тоймас» деп, қанағатсыздықтың соңы жақсылыққа апармайтынын ескертеді. Қысқасы, барға разы болу — тыныш өмірдің негізі.