Жоқшылық туралы 331
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
331
Мақал-мәтел
53.5K
Қаралым
161
Орташа
Сұрыптау:
Аш кісі май таңдамас,
Кәрі қыз бай таңдамас.
Кәрі қыз бай таңдамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мұқтаждық пен тапшылық жағдайында талғампаз бола алмайтынын білдіреді. Аш адам та...
Бақыттының қасы өледі,
Бақытсыздың досы өледі.
Бақытсыздың досы өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда «бақытты адамға жамандық та аз тиеді, ал бақытсыз адамға қасірет үсті-ү...
Ұйықтаған ұйқы алады,
Ұйықтамаған жылқы алады,
Еріншек дүниеден құр қалады.
Ұйықтамаған жылқы алады,
Еріншек дүниеден құр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұйқыға берілген адам тынығып, күш жинайды, ал сергек, қимылдаған адам ш...
Қарыз күліп кіріп, жылап шығады.
**Негізгі мағынасы** Қарыз алу алғашында жеңіл, тіпті қуанышты көрінеді: адамға қажет нәрсені дереу алуға мүмкіндік бере...
Жас өсемін деп үмітті,
Жалғыз көбейем деп үмітті,
Жарлы байимын деп үмітті,
Ауру жазылам деп үмітті.
Жалғыз көбейем деп үмітті,
Жарлы байимын деп үмітті,
Ауру жазылам деп үмітті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды үміттен айрылмауға шақырады. Жас адам өсіп, есейемін деп армандайды; жалғыз жан кө...
Қараша - қауыс,
Кәрі-құртаңды тауыс.
Кәрі-құртаңды тауыс.
**Негізгі мағынасы** Қараша айы келгенде күн суып, тіршілік тартыла бастайды. Мақалдың тура мағынасы — күздің соңғы кезе...
Тоқ адамды ұйқы басады,
Аш адамнан ұйқы қашады.
Аш адамнан ұйқы қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тоқ адамның бойы жайланып, қарны тоқ болғандықтан ұйқысы келетінін айтады. Ал аш адамның...
Үт келді - жұт келді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйге ырыс, береке, дүние кірген сәтте оның артынан шығын, тапшылық, қыс...
Құдайдың өзі бермейді ,
Біреудікін біреуге ауыстырып береді.
Біреудікін біреуге ауыстырып береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — адам баласының ырыс-несібесі, бағы мен үлесі бірдей болмайтынын айту. Кейд...
Байғұстың асын «біссіміллә» құртады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамның бар азғана асын «біссіміллә» деп отырып тауысып жіберуге...
Торғай, торғай, тотым бар,
Бір жапырақ етім бар.
Бір жапырақ етім бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда шағын ғана нәрсенің өзін қызғанып, барын өзіне тарту, жоқшылық пен тарш...
Жоқтық ұят емес,
Тоқтық мұрат емес.
Тоқтық мұрат емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен кедейліктің өлшемін көрсетеді. Тура мағынасында, жоқшылық — ад...
Бақыр іздеген тақыр табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бақыр іздеген адам тақыр жерден де бақыр табады. Астарлы мағынасы: адам...
Жұт жеті ағайынды,
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыр кезеңнің, әсіресе жұттың, жалғыз келмей, соңынан түрлі пәле-қайғыны ертіп жүретінін...
Қарның ашса, қазан ас,
Ет болмаса, сазан ас.
Сазан тамақ емес пе,
Сазан тамақ жемес пе?
Ет болмаса, сазан ас.
Сазан тамақ емес пе,
Сазан тамақ жемес пе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашыққанда қолда бардың өзін қанағат етіп, ысырапсыз пайдалану керегін аңғартады. Тур...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын бі...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Етігің тар болса,
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал таршылық пен қолайсыздықты бастан кешкен адамға кең дүниенің де қызығы жоқ екенін білдір...
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.