Қардан кебіс киіп, мұздан құрсау салған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өте қиын, ауыр жағдайды, таршылық пен мұқтаждықты бейнелейді. Тура мағынасында адам қыстың қақаған аязында қардан кебіс киіп, мұздан құрсау салғандай елестетіледі. Астарлы мағынасы — тұрмыстың нашарлығы, жоқшылықтың шегі, амалсыздықтың күйі. Яғни, қолда бардың өзі жетпей, жұрттың күнкөрісі өте қиын болғанын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
«Қардан кебіс» — суық пен жұтаңдықтың белгісі: киетін аяқ киім жоқтың қасы, бардың өзі уақытша, жұпыны дегенді аңғартады. «Мұздан құрсау» — қаталдықтың, қатып қалған ауыр тіршіліктің символы. Құрсау затты ұстап тұратын темір болса, мұнда ол мұздан жасалғандай деп әсірелейді. Бұл образдар адамның тұрмыс тауқыметін көз алдына анық елестетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал өте ауыр әлеуметтік жағдайды, ресурстың тапшылығын немесе адам шыдамы сыналған кезеңді сипаттауға қолданылады. Мысалы, қыста жылы киімсіз қалып, жолға шығуға мәжбүр болған адам туралы «Қардан кебіс киіп, мұздан құрсау салғандай күй кешті» деуге болады. Мұнда негізгі ой — жоқшылықтың адамды қандай қиындыққа түсіретінін ұмытпау.