Күн аязға айналды,
Ет азға айналды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қысылтаяң, ауыр заманды суреттейді. Тура мағынасында күннің аязға айналуы — жылылықтың суыққа, жайлылықтың қолайсыздыққа ауысуын білдіреді. Астарлы мағынасы — елде немесе отбасында тұрмыс қиындап, береке азайған сәтті көрсету. Яғни бұрын жеткілікті болған нәрсе қазір жетпей, өмір тарылып бара жатқанын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күн» — жылылықтың, молшылық пен жайлы тіршіліктің символы. «Аяз» — суықтықты, ауыртпалықты, жоқшылықты білдіреді. Ал «ет азға айналды» дегені — дастарқанның жұтаңдап, азық-түліктің кемігенін бейнелейді. Ет қазақ ұғымында берекенің, тоқшылықтың белгісі болғандықтан, оның азаюы тіршіліктің төмендеуін айқын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды табысы азайып, шығыны көбейген шақта қолдануға болады. Мысалы, жұмыс қысқарып, отбасының бюджеті тарылса, адамдар «күн аязға айналды, ет азға айналды» деп, қиын жағдайды астарлап айтады. Бұл сөз күйзелісті де, халықтың тұрмысты бейнелеп жеткізу шеберлігін де танытады.
Et azǵa aınaldy.