«Кедей нан тапса, ыдысын таппас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тұрмысы төмен, күнкөрісі ауыр адам бір қиындықты жеңсе де, екінші бір мұқтаждыққа ұрынып отыратынын білдіреді. Тура мағынасында нан табу — тамаққа қол жеткізу, ал ыдыс таппау — сол асты жеуге, сақтауға қажетті қарапайым заттың жоқтығы. Астарлы мағынасы — жоқшылықта бір қажетің орындалса, екіншісі жетіспей, адам тұрақты берекеге жете алмай қиналады. Яғни кедейліктің машақаты үзілмей, өмірде ұсақ көрінген нәрсенің өзі үлкен мәселе болып сезіледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «нан» — тіршіліктің ең негізгі несібесі, күнкөрістің символы. Ал «ыдыс» — сол несібені тұтынуға, үй ішінің берекесін сақтауға керек құрал. Екеуінің қатар аталуы кедейліктің шынайы көрінісін ашады: бір ғана ас емес, оны әзірлеу, жеу, сақтау үшін де қаражат пен мүмкіндік қажет. Мақал қарапайым заттардың өзіне зар болған жоқшылық күйін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы аз, шығыны көп адамның жағдайын сипаттауға қолданылады. Мысалы, біреу айлығын әрең жеткізіп, азық-түлік алса да, үйге керек ыдыс-аяқ, тұрмыстық зат алуға ақшасы жетпей қиналса, осы мақал орынды айтылады. Ол адамды мүсіркеп қана қоймай, жоқшылықтың ауырлығын түсіндіреді.