Көже деген тоқ ас,
Түре келсең жоқ ас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көженің тойымды, нәрлі ас екенін білдіреді. «Тоқ ас» деуі — көженің қарынды тез аштырмай, адамды ұзақ уақытқа қанағаттандыратынын көрсетеді. Ал «Түре келсең жоқ ас» дегені — асығып, жөнді отырмай, асығыс тамақтансаң, берекесі кетіп, ас толық сезілмейді деген астарлы ой. Яғни, ас ішудің де, өмірдегі көп істің де өз реті, сабыры, мәдениеті бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тоқ ас» — молдық пен қанағаттың, берекелі астың бейнесі. «Түре келу» — асығу, жөнсіз қимыл, сабырсыздықтың белгісі. Халық мұнда тамақты да, тіршілікті де байыппен істеуді меңзейді. Көже — қарапайым, бірақ құнарлы тағам ретінде еңбекпен келген ырыстың символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал асығыс тірліктің зиянын ескерту үшін қолданылады. Мысалы, адам жұмыс арасында түскі асты тез-тез ішіп, тойып үлгермесе, кейін әлсіреп, көңілі де, қуаты да түседі. Сондықтан тамақты асықпай, дұрыс ішу — денсаулыққа да, тәртіпке де пайдалы.
Túre kelseń joq as.