«Кедейдің бір есігі ашық, бір есігі жабық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кедей адамның тұрмысы ауыр, жағдайы тұрақсыз болатынын білдіреді. Бір жағынан, оның тіршілігінде үміт пен мүмкіндік бардай көрінсе, екінші жағынан, жоқшылық көп нәрсеге қолын жеткізбейді. Астарлы мағынасы — кедейлік адамның еркін тарылтып, өмірін сан қырлы қиындыққа толтырады деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір есігі ашық, бір есігі жабық» деген сөз тура мағынада үйдің есігі емес, адамның тұрмыс жолын бейнелейді. Ашық есік — аз да болса мүмкіндік, тірлік жалғасы, үміт. Жабық есік — жетіспеушілік, шектеу, орындалмай қалған тілек. Халық кедейліктің екіұдай күйін осылайша қарапайым да әсерлі образбен көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы аз, шығыны көп адамға немесе күнкөрісі қиын отбасыға қатысты айтылады. Мысалы, айлығы шайлығына жетпей, бір қарызын жапса, екіншісі көбейіп отыратын адам туралы: «Оның да бір есігі ашық, бір есігі жабық» деуге болады. Бұл сөз жанашырлықпен айтылғанымен, тұрмыстық ауырлықты дәл суреттейді.