Жаңбыр жаумай су болған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір істің себебі болмай жатып, салдары көрінгенін білдіреді. Тура мағынасында, жаңбыр жаумаса да, жер су болып тұр деген ой айтылады. Астарлы мағынада — бір нәрсенің қайдан шыққаны белгісіз, не себепсіз пайда болған жағдай, күмәнді іс немесе алдын ала жасалған қадам меңзеледі. Кейде бұл мақал «өзінен-өзі бола салған жоқ, мұның артында бір себеп бар» деген ойды жеткізу үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаңбыр» — табиғи себептің, ал «су болу» — соның нәтижесінің белгісі. Яғни халық жаңбыр мен судың байланысы арқылы кез келген құбылыстың да өзіндік бастауы болатынын бейнелеп тұр. Егер су бар, бірақ жаңбыр жоқ болса, демек, басқа бір әрекет, жасырын себеп немесе алдын ала болған іс бар деген ишара жасалады. Бұл образ ойды нақты да әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал күмәнді жағдайды түсіндіргенде қолданылады. Мысалы, бір оқушының дәптері жазулы, бірақ өзі тапсырма берілмеді деп айтса, мұғалім «Жаңбыр жаумай су болған» деп, оның біреуден көшіргенін немесе алдын ала білгенін аңғартуы мүмкін. Яғни, себепсіз нәтиже болмайтынын еске салады.