Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.2K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Қайратыңа әдісіңді жолдас ет,
Әдісіңе ақылыңды жолдас ет,
Әдісіңе ақылыңды жолдас ет,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамда күш-қайрат қана емес, оны дұрыс бағыттайтын амал мен ақыл да болуы керек екенін ай...
Дауыл - құйыннан, ақша - тиыннан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аздан жиналып, көп болатынын, ұсақ нәрсенің де үлкен іске бастау екенін білдіреді. Тура м...
Егін ексең, тыңға ек,
Онан өнер өнім көп.
Онан өнер өнім көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбекті дұрыс жерге, дұрыс тәсілмен жұмсау керегін айтады. Тура мағынасында: егін еккенде...
Аздың азаншысы болғанша,
Көптің қазаншысы бол.
Көптің қазаншысы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана адамның басшысы, маңайын жүргізген жетекшісі болғаннан гөрі, кө...
Сәуірдегі жауын -
сауып тұрған сауын.
сауып тұрған сауын.
**Негізгі мағынасы** Сәуір айындағы жаңбырдың орны бөлек: ол көктемгі жерге нәр беріп, шөптің шүйгін шығуына, малдың жақ...
Жақсы ат аяғынан қалады,
Жақсы кісі тамағынан қалады.
Жақсы кісі тамағынан қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат көп жүріп, шабысы мен тірлігі арқылы аяқтан тозады; ал жақсы к...
Аз жұмысты қиынсынсаң,
Көп жұмысқа тап боларсың.
Көп жұмысқа тап боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана істі қиын көріп, жалқауланып, орындаудан қашсаң, кейін одан д...
Келісті сөз - күміс,
Жемісті жұмыс - алтын.
Жемісті жұмыс - алтын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, істің де өз бағасы бар екенін айтады. Тура мағынасында «келісті сөз» — орнымен...
Жер екеш жер де ауырады.
**Негізгі мағынасы** «Жер екеш жер де ауырады» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, бұл — астарлы сөз. Мұндағы ой: тіпті жа...
Қасыңда қара көп болса,
Нөкер емей, немене?
Шөлдегенде ішкен су
Шекер емей, немене?
Ат жалынан тапқан мал,
Бекер емей, немене?
Нөкер емей, немене?
Шөлдегенде ішкен су
Шекер емей, немене?
Ат жалынан тапқан мал,
Бекер емей, немене?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — адамға жақын жүрген көпшілік, қиын сәтте келген көмек пен еңбекпен табылған ы...
Кісі аты тершең,
Кісі киімі кіршең.
Кісі киімі кіршең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның аты да, киімі де күнделікті қолданылғанда терге малданып, кірл...
Қолың ұста болсын,
Сөзің қысқа болсын.
Сөзің қысқа болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ісі мен сөзіне жауапты болуға үндейді. «Қолың ұста болсын» дегені — қол қусырып от...
Түйір нан - тамшы тер.
**Негізгі мағынасы** Түйір нанның артында үлкен еңбек жатқанын білдіреді. Нан дастарқанға оңай келмейді, оны өсіру, ору,...
Жаман етікші біз таңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шеберлігі төмен етікші өз жұмысын ыңғайлап, қиын емес, жеңіл таңдауды...
Аз болмай - жаз болмайды,
Жаз болмай - мәз болмайды.
Жаз болмай - мәз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі кез келген қуаныш пен молшылықтың алдында міндетті түрде бір қиындық, таршылық н...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.